Year: 2026
Type: article
Abstract: Temeli paylaşım ekonomisi modeline dayanan kitlesel fonlama, belirli bir faaliyetin finansmanı amacıyla çok sayıda bireyden küçük tutarlarda fon toplanarak, bu fonun ilgili faaliyet için kullanılması süreci olarak tanımlanabilir. Her ne kadar günümüzdeki uygulamaları dijital platformlar üzerinden yürütülen yeni bir model gibi görünse de bu yaklaşıma benzer örnekler tarihte de karşımıza çıkmaktadır. Örneğin, Amerika’daki Özgürlük Heykeli’nin kaidesinin finansmanında Fransız halkının yaptığı bağışlar ya da Voltaire’in "Candide" adlı eserini yayımlamak için yürüttüğü destek kampanyası, kitlesel fonlamanın erken örnekleri olarak değerlendirilebilir. Ancak, kitlesel fonlamanın sistematik bir yapı ve geniş erişimle bütünleşerek yaygınlaşması, internetin küresel ölçekte kullanımının artmasıyla 2000’li yıllarda mümkün olmuştur. İnternet altyapısının güçlenmesi ve finansal sistemlerin dijitalleşmesi sayesinde, bu süreç daha etkin ve erişilebilir hâle gelmiştir. Günümüzde dört temel kategoride uygulanan kitlesel fonlama modelleri arasında, bireysel ve toplumsal destek kampanyaları en yaygın olanlardır; bu alandaki en bilinen örnek ise GoFundMe platformudur. Türkiye’de ise bu alandaki yasal düzenlemeler 2017 ve 2019 yıllarında yapılmış; buna paralel olarak çeşitli girişimler ve platformlar faaliyete geçmiştir. The CrowdSpace veri tabanından elde edilen 195 platformun; sektör, fon türü, faaliyet gösterilen ülke, ödeme yöntemi ve toplam fon hacmi gibi değişkenleri analiz edilmiştir. Bulgular, platformların önemli bir kısmının KOBİ, girişim/startup ve gayrimenkul odaklı olduğunu; 1 milyar dolar ve üzeri fon hacmine sahip platformların ise özellikle gayrimenkul, P2P lending, startup finansmanı ve tokenleştirilmiş varlıklar gibi yatırım yoğun alanlarda uzmanlaştığını göstermektedir. Ayrıca, ödeme yöntemlerinde banka havalesinin baskın olduğu, kıta dağılımında ise Avrupa merkezli platformların belirgin şekilde öne çıktığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, uluslararası platform yapıları ile Türkiye’deki uygulamaları karşılaştırmalı olarak ele alarak literatürdeki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, kitlesel fonlamanın dijital finans ekosisteminde yükselen bir araç olduğunu ve özellikle düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesinin ekosistemin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır.
Source: Fiscaoeconomia
Authors: Murat Berberoğlu, Kurtca Mehmet Uğurlu
Institution: Artvin Coruh University
Language: Turkish
Subfield: Management Information Systems
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7136077678