Year: 2026
Type: article
Abstract: Kavramsal Değişim Kuramları ve Uygulamaları isimli kitap; "kavramsal değişim" (conceptual change) konusunu bütüncül bir yaklaşımla ele alan kapsamlı bir Türkçe kaynak eksikliğini gidermek amacıyla hazırlanmıştır. Dünya genelinde kavramsal değişim kuramları 1980’li yıllarda Posner ve arkadaşları tarafından ortaya atılan Klasik Kavramsal Değişim Modeli'dir. Bu model; bir öğrencinin yeni bir bilgiyi kabul etmesi için mevcut bilgisinden memnuniyetsizlik duyması, yeni bilginin ise anlaşılır, akla yatkın ve faydalı olması gerektiğini savunmuştur. 1985 yılında ise Carey, ufuk açıcı çalışmasıyla, kavramsal değişim literatürüne "yeniden yapılanma" kavramını kazandırmıştır. 1990'lı yıllar, klasik modelin yoğun eleştiri aldığı ve kuramın zenginleştiği bir dönem olmuştur. Bu süreçte Caravita, Spada, Chi ve arkadaşlarının ve Vosniadou modelleri tartışılmıştır. 2000-2010 yıllarında sadece bilişsel süreçlere odaklanmanın yetersiz olduğu fark edilmiş; Strike ve Posner modele motivasyon, öz-yeterlik ve ilgi gibi duyuşsal özellikleri eklemiştir. 2010’lu yılların sonunda Nadelson ve arkadaşları Dinamik Kavramsal Değişim Modeli'ni geliştirmişlerdir. Bu model, bilişsel ve duyuşsal değişkenlerin birbirleriyle olan anlık ve dinamik etkileşimlerini merkeze almıştır. 2020’li yıllarda ise Pekdağ, kavramsal değişimi anlamak için önce kavramın ne olduğunu tanımlamak gerektiğini savunmuştur. Semiyotik ve didaktik perspektifleri birleştirerek kavramları sınıflandırmış ve anlam konusunu yeni bir teorik çerçevede ele almıştır. Temel amacı, 1980’li yıllardan günümüze kadar uzanan süreçte ortaya atılan kavramsal değişim konusundaki kuramların, bilişsel, ontolojik, duyuşsal, semantik ve didaktik yaklaşımları, fikirleri ve tarihsel gelişimi araştırmacılara ve öğrencilere bir bütün halinde sunmaktır.
Author: Ayhan Yilmaz
Institution: Hacettepe University
Language: English
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7141515877
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: