Trial with elements of remote trial and the concept of fully remote trial as a de lege ferenda proposal
Year: 2026
Type: article
Abstract: Analizując obecny kształt przepisów Kodeksu postępowania karnego w zakresie korzystania z urządzeń technicznych zapewniających udział w rozprawie na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, warto odnotować, iż w polskim procesie karnym aktualnie nie istnieje możliwość przeprowadzenia pełnej rozprawy zdalnej. Mimo licznych nowelizacji istnieje jedynie możliwość przeprowadzenia rozprawy z elementami rozprawy zdalnej. W niniejszym artykule przeanalizowany zostanie aktualny stan prawny w zakresie możliwości zdalnego udziału poszczególnych uczestników postępowania karnego, także z uwzględnieniem projektowanych zmian. W pierwszej kolejności wskazana zostanie sytuacja oskarżonego w świetle art. 374 k.p.k., który to przepis ogranicza prawo do zdalnego udziału w rozprawie podmiotowo – jedynie do oskarżonych pozbawionych wolności. Taka regulacja różnicuje sytuację oskarżonego z uwagi na pozbawienie wolności oraz nie gwarantuje w pełnym zakresie prawa do udziału w forum orzekania, jakim jest rozprawa. Konieczne jest dokonanie analizy tego zagadnienia w świetle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem art. 6. Jednocześnie należy podnieść, iż prokurator ma możliwość złożenia wniosku o uczestnictwo w rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych w każdym wypad¬ku, co narusza zasadę równości stron. Także udział świadków w takiej formie obwarowany jest wieloma warunkami (art. 177 k.p.k.), co przekłada się w praktyce na zmarginalizowanie uczestnictwa w rozprawie na odległość poza budynkiem organu procesowego. Konieczne jest zatem przeanalizowanie możliwości nowelizacji obecnych norm w sposób, który znacznie ułatwi świadkom oraz innym uczestnikom postępowania zdalne uczestnictwo w rozprawie i w konsekwencji przełoży się na usprawnienie i realizację zasady szybkości postępowania. Autorka dokona próby przedstawienia postulatów de lege ferenda w zakresie zmian dotyczących zdalnego udziału. Dokonanie oceny zarówno zalet wykorzystania potencjału nowych technologii, jak i zagrożeń z tym związanych pozwoli na udzielenie przeczącej odpowiedzi na pytanie, czy w polskiej procedurze karnej pożądane jest wprowadzenie pełnej rozprawy zdalnej.
Source: Acta Iuris Stetinensis
Author: Witkoria Wojtowicz
Institution: University of Łódź
Language: Polish
Topic: Education, Law, and Society
Subfield: Law
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7143485002