Gıda Üretim Sistemlerinde Verimlilik Artırımı için Bulanık BWM Entegre Hat Dengeleme Optimizasyonu: Konserve Üretimi Uygulaması
Year: 2026
Type: article
Abstract: Amaç: Bu çalışmanın amacı, gıda üretim sistemlerinde verimliliği artırmak için Bulanık En İyi-En Kötü Yöntemi (BWM) ile hat dengeleme optimizasyonunu birleştirerek çok boyutlu performans iyileşmesi sağlayacak yenilikçi bir yöntem geliştirmektir. Dokuz farklı performans kriterini göz önünde bulundurarak, 15 görevin 5 istasyona en uygun şekilde dağıtılmasıyla üretim süreçlerinin verimliliğinin artırılması hedeflenmiştir. Yöntem: Türkiye'deki orta ölçekli bir gıda üretim tesisinin konserve üretim hattından elde edilen gerçek verilere dayanarak hibrit bir metodoloji oluşturulmuştur. Bulanık BWM ile nesnel kriterlerin ağırlıklandırılması, ağırlıklı toplam puanla istasyon performansının değerlendirilmesi, çok amaçlı matematiksel optimizasyon modeli ve LINGO 18.0 yazılımı kullanılarak yapılan çözümleme gibi dört temel unsurdan oluşan sistematik bir yöntem benimsenmiştir. Bulgular: Hibrit yaklaşım hat verimliliğini %72,4'ten %86,84'e yükselterek %14,44 verimlilik artışı sağlamıştır. Üretim darboğazı 49,6 saniyeden 41,5 saniyeye (%16,3) düşürülmüş, günlük üretim kapasitesi 113 birim (%19,4) artırılmıştır. Düzgünlük indeksinin 11,2'den 1,71'e iyileştirilmesi ile iş yükü dağılımında önemli denge sağlanmıştır. Geliştirilen hibrit metodoloji, gıda üretim sektöründe verimlilik odaklı çok kriterli optimizasyon uygulamalarına özgün katkı sağlamakta ve bulanık BWM'nin hat dengeleme problemlerine sistematik entegrasyonunun etkinliğini kanıtlamaktadır.Özgünlük: Bu çalışma, bulanık BWM'nin hat dengeleme problemlerine sistematik entegrasyonunu gerçekleştirerek gıda üretim süreçlerinin çok boyutlu optimizasyonuna yönelik literatüre metodolojik yenilik katmaktadır.
Source: Verimlilik dergisi
Authors: Çağdaş Yildiz, Adem Tüzemen
Institution: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Language: Turkish
Subfield: Industrial and Manufacturing Engineering
Field: Engineering
Domain: Physical Sciences
Keywords: fuzzy best-worst method, assembly line balancing, food production systems, canned food production, multi-objective optimization, hybrid optimization, production line efficiency, load balancing, production capacity, multi-objective optimization model, multi-attribute decision making, production planning and control, cost reduction, human resource management, supply chain management
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7155013344
