Kadın İşgücüne Katılım, Doğurganlık ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Eşbütünleşme ve Nedensellik Analizi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışma, Türkiye ekonomisi özelinde kadın işgücüne katılım, doğurganlık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu üç değişken arasındaki etkileşim, yalnızca ekonomik performansın değil, aynı zamanda demografik dönüşüm süreçlerinin anlaşılması bakımından da kritik öneme sahiptir. Çalışmanın teorik çerçevesi, genişletilmiş Solow büyüme modeli ile demografik geçiş yaklaşımına dayandırılmakta olup, kadın işgücüne katılımın işgücü arzı ve verimlilik kanalları üzerinden büyümeyi etkilediği, doğurganlık oranlarının ise nüfus dinamikleri aracılığıyla uzun dönemli büyüme sürecini şekillendirdiği varsayılmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmada 1990-2024 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak zaman serisi analizine dayalı bir ekonometrik yaklaşım benimsenmiştir. Öncelikle değişkenlerin durağanlık özellikleri Augmented Dickey-Fuller (ADF) ve Zivot-Andrews yapısal kırılmalı birim kök testleri ile incelenmiş, ardından değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkiler Johansen eşbütünleşme yöntemi ile test edilmiştir. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında uzun dönemli bir denge ilişkisinin varlığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda kısa dönem dinamikleri ve dengeye dönüş süreci Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) aracılığıyla analiz edilmiştir. Toda-Yamamoto nedensellik testi bulguları, kadın işgücüne katılım ve sermaye oluşumundan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri bulunduğunu göstermektedir. Bu sonuç, kadın işgücüne katılımın ekonomik büyümenin doğrudan belirleyicilerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, ekonomik büyümenin özellikle kadın işgücüne katılımı ve sermaye birikimi tarafından yönlendirildiğini; doğurganlık ve kentleşmenin ise büyüme üzerindeki etkilerinin daha çok uzun dönemli yapısal dinamikler üzerinden gerçekleştiğini göstermektedir. Çalışma, söz konusu değişkenleri eşanlı ve dinamik bir çerçevede ele alarak literatüre katkı sağlamakta ve elde edilen nedensellik bulguları doğrultusunda Türkiye’ye özgü politika çıkarımları sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kadın İşgücüne Katılım, Doğurganlık, Ekonomik Büyüme, Johansen Eşbütünleşme, VECM
Author: Burcu Öztaş
Language: Turkish
Subfield: Gender Studies
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7155690605
