Year: 2026
Type: article
Abstract: Şîi müfessir Tabâtabâî, yazdığı elli eseri ve yirmi ciltlik tefsiri el-Mîzân ile Şîa düşüncesini geliştirmiştir. Şîi kaynakların yansıra Sünnî kaynakları da kullanmış, iki mezhep arasında bağ kurmuştur. Tefsirinde sadece dînî metni açıklamakla yetinmemiş, birçok bilimden istifade etmiştir. Kur’an ve hadisleri yeniden yorumlayarak, çağın ihtiyaçlarına cevap veren, Müslümanların sorunlarına çözüm arayan, toplumsal konuları ön plana çıkaran, İslâm karşıtı görüşlerle mücadele eden, entellektüel derinliği yüksek, çok yönlü bir tefsir telif ederek İslâm düşünce tarihine katkı sunmuştur. Kur’an, geçmiş ümmetlerin, toplumların başlarına gelenlerden bahsettiği gibi İslâm ümmetinin başına gelen toplumsal olaylardan da bahsetmekte, Allah’ın değişmeyen toplumsal kanunlarına işaret ederek ibret alınmasını istemektedir. Müfessirlerin toplumsal kanunlara değinmeleri, âyetleri yaşadıkları zamanla ilişkilendirerek kendi zamanlarının sosyal problemlerine çözüm aramaları son asırda ictimâî tefsir ekolüyle yaygınlık kazanmıştır. Tabâtabâî de yaşadığı asrın toplumsal sorunlarına Kur’an ışığında çözümler aramıştır. Ayetlerin dil, fıkıh ayrıntılarıyla ilgilenmeyip toplumları ilgilendiren yönleriyle âyetleri tefsir etmiştir. Bu makalede ictimâî tefsir ekolü, Tabâtabâî’nin İslâm'da toplum ve toplumsal ilişkiler, mülkiyet, özgürlük, peygamberlik, kıble, sünnetullah, takiyye, sosyal adalet, kadın, sabır, taklit, hurafelerden sakındırma, iyiliği emretme hususlarındaki sosyolojik yorumları ele alınacak, başka bir müfessirle görüşleri karşılaştırılacaktır. Makale, müfessirin sosyolojik görüşlerini ortaya koyması açısından önemlidir. Çalışmada tahlil-terkip yöntemine başvurulmuş, içerik analizi ve sentezler yapılmıştır. Genellikle müfessirin tefsirine, İslam Sosyolojisi kitabına, ilgili kitap ve makalelere başvurulmuştur.
Author: Hatice Erkoç
Language: English
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7160179656