Mübâlağa Üslûbunun Diyakronik Dönüşümü: Abbâsî Döneminden Dijital Çağa
Year: 2026
Type: article
Abstract: Mübalağa (mubālagha), Arap retorik geleneğinde en etkili söylem araçlarından biridir ve cahiliye döneminden günümüz dijital iletişimine kadar geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Bu çalışma, mübalağanın Abbasî döneminden dijital çağa kadar Modern Standart Arapça (MSA) metinlerde geçirdiği tarihsel dönüşümü incelemektedir. Araştırmanın amacı, mübalağanın yalnızca estetik bir süsleme değil, aynı zamanda ideolojik ve ikna edici bir söylem stratejisi olarak nasıl işlev gördüğünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda yaklaşık 2.530.000 kelimelik dijital metin verisi üzerinde analiz gerçekleştirilmiş; klasik şiir, Cuma hutbeleri, makāmeler, gazetecilik yazıları, siyasi konuşmalar ve sosyal medya içerikleri gibi farklı türler incelenmiştir. Mübalağa örneklerinin belirlenmesinde morfo-sözdizimsel göstergeler ile doğal dil işleme (NLP) araçları (BERT modeli gibi) kullanılmıştır. Bulgular, mübalağanın temel retorik işlevi olan anlamı yoğunlaştırma ve dramatikleştirme özelliğini koruduğunu, ancak biçimsel ve pragmatik düzeyde önemli değişimler geçirdiğini göstermektedir. Klasik dönemlerde mübalağa çoğunlukla ilahi kudret ve ahlaki mutlaklık temalarıyla ilişkilendirilirken, Nahda döneminde milliyetçi ve reformist söylemlerde yeniden yorumlanmıştır. Dijital çağda ise kullanımı artmış, ancak platformların hızlı ve yüzeysel iletişim yapısı nedeniyle anlamsal derinliği azalarak duygusal ve sosyal etkileşim aracı hâline gelmiştir. Bu araştırma klasik Arap retorik teorisi ile çağdaş NLP tekniklerini bütünleştiren yenilikçi bir model sunmakta ve Arap dili, retorik ile dijital dilbilim alanlarına disiplinlerarası bir katkı sağlamaktadır.
Author: Ahmad Alalı
Institution: Adnan Menderes University
Language: English
Subfield: Philosophy
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7160183373