Yapay Zekâ Çağında Dijital Gözetim, Teknolojik Paranoya ve Sinema: “The Circle” Filminin Eleştirel Söylem Perspektifinden Değerlendirmesi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Yapay zekâ ve dijitalleşme, bireyin, grupların ve toplumun hem gözetim pratiklerini hem de mahremiyet algısını dönüştürmüştür. Sinema ise bu dönüşümün eleştirel bir yaklaşımla sunulduğu alan olarak öne çıkmıştır. Gözetim toplumunun yükselişiyle birlikte teknolojik paranoya da, sinemada sıkça işlenen temalardan biri haline gelmiştir. Bu noktadan hareketle yapılan çalışmada, filmler üzerinden sinemada dijital gözetim unsurunun ve buna bağlı olarak ortaya çıkan teknolojik paranoya temsillerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ayrıca karakterlerin, senaryonun, diyalogların ve filme dair diğer unsurların dijital gözetime ve teknolojik paranoyaya nasıl hizmet ettiğini de ortaya çıkarmak hedeflenmektedir. Çalışma kapsamında yapılan araştırmada “The Circle (2017)” filmi ele alınmıştır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı araştırmada, filmi analiz etmek için Norman Fairclough’un tanımlama, yorumlama ve açıklama olmak üzere üç aşamadan oluşan eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, filmde yer alan yapay zekâ destekli sistemler şeffaflık adı altında bireyin mahremiyetini yok etmekte ve bireyde güvensizlik, kaygı ve yabancılaşma duygularını tetiklemektedir. Ayrıca bireylerin sürekli gözetlenmesi nedeniyle ortaya çıkan teknolojik paranoya, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde bir erozyona yol açmaktadır.
Authors: Nazmi Ekin Vural, Mustafa Böyük, Sefer Kalaman
Institutions: Yozgat Bozok Üniversitesi, Ankara Yıldırım Beyazıt University
Language: English
Subfield: Communication
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7160845113