Identification and Prioritization of the Antecedents and Consequences of Sports Club Selection for Junior High School Students in Mashhad City Using Thematic Analysis and the Fuzzy Delphi Method
Year: 2026
Type: article
Abstract: شناسایی و اولویت‌بندی پیشایندها و پیامدهای انتخاب باشگاه ورزشی برای دانش‌آموزان دوره اول متوسطه در شهر مشهد با استفاده از تحلیل مضمون و روش دلفی فازی رویا اقبال، دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی گرایش بازاریابی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران، [email protected] علی حسین زاده، استادیارگروه مدیریت، واحد تریت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران(نویسنده مسئول)، [email protected] حسین سلطانی، استادیارگروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد تریت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران، [email protected] حسین مومنی مهموئی، دانشیارگروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران، [email protected] مقدمه انتخاب فعالیت‌های فوق‌برنامه، به‌ویژه فعالیت‌های ورزشی، نقش بسیار مهمی در رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان دوره اول متوسطه دارد. این دوره، مرحله‌ای گذار از کودکی به نوجوانی است که با تغییرات چشمگیر جسمانی، روان‌شناختی و اجتماعی همراه است. دانش‌آموزان در این سن با چالش‌هایی مانند شکل‌گیری هویت، تمایل به استقلال، نیاز به پذیرش اجتماعی و فشارهای تحصیلی روبه‌رو هستند. ورزش و فعالیت بدنی می‌تواند به ایجاد تعادل میان این ابعاد رشدی کمک کند. باشگاه‌های ورزشی به‌عنوان مراکز اصلی فعالیت بدنی سازمان‌یافته، هم فرصت‌ها و هم چالش‌هایی برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها ایجاد می‌کنند. در شهر مشهد، با وجود تنوع گسترده امکانات ورزشی، انتخاب باشگاهی که با علایق و نیازهای دانش‌آموز هم‌خوانی داشته و در عین حال معیارهای کیفی و دسترسی مناسب را تأمین کند، فرایندی پیچیده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیشایندها و پیامدهای انتخاب باشگاه ورزشی و اولویت‌بندی این عوامل انجام شده است تا راهنمایی کاربردی برای دانش‌آموزان، والدین و مدیران مدارس فراهم آورد. روش‌ها پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی می باشد و با رویکرد روش آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، از تحلیل مضمون استفاده گردید. داده‌ها از طریق مرور ادبیات پژوهش و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۳ نفر شامل دبیران تربیت‌بدنی، مربیان باشگاه‌های ورزشی و والدین گردآوری شد. روایی محتوایی ابزار مصاحبه توسط خبرگان تأیید و پایایی آن با ضریب کاپای کوهن 0.71 احراز شد. داده‌های کیفی با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل و مضامین اصلی استخراج شدند.در بخش کمی، از روش دلفی فازی برای اعتبارسنجی و اولویت‌بندی یافته‌های کیفی استفاده شد. نمونه کمی شامل ۲۵ نفر از خبرگان با حداقل پنج سال سابقه حرفه‌ای و مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری بود که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. پرسشنامه دلفی فازی بر اساس نتایج کیفی طراحی شد و اهمیت پیشایندها و پیامدها با مقیاس لیکرت فازی پنج‌درجه‌ای سنجیده شد. پرسشنامه در دو مرحله به‌صورت آنلاین اجرا گردید تا توافق نظری خبرگان حاصل شود. آستانه اجماع 0.1 در نظر گرفته شد. نتایج و یافته‌ها نتایج تحلیل کیفی نشان داد انتخاب باشگاه ورزشی تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل درهم‌تنیده است که در چهار گروه اصلی طبقه‌بندی شدند: ۱) کادر مدرسه و دبیران تربیت‌بدنی ۲) ویژگی‌های فردی و روان‌شناختی دانش‌آموزان ۳) زیرساخت‌ها، امکانات و اعتبار باشگاه ۴) نگرش‌ها و معیارهای خانواده. هر یک از این گروه‌ها شامل زیرعامل‌هایی هستند که به‌صورت مشترک بر تصمیم‌گیری اثر می‌گذارند. پیامدهای انتخاب باشگاه ورزشی فراتر از رشد فردی بوده و ابعاد تحصیلی، اجتماعی و حتی اجتماعی–ملی را در بر می‌گیرد. این پیامدها در هفت گروه اولویت‌بندی شدند: ۱) افزایش تعامل والدین و مدرسه ۲) مزایای جسمانی و سلامت ۳) ارتقای اعتبار مدرسه و جایگاه اجتماعی ۴) پیامدهای ملی و اجتماعی ۵) رشد روانی و هیجانی ۶) پیامدهای آموزشی و تحصیلی ۷) تقویت مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی. بررسی داده‌ها نشان داد که عوامل استخراج‌شده دارای پراکندگی مفهومی بوده و در سطوح مختلف فردی، خانوادگی و سازمانی قرار می‌گیرند. همچنین پیامدهای شناسایی‌شده طیفی از نتایج جسمانی، روانی، آموزشی و اجتماعی را شامل می‌شوند. نتایج روش دلفی فازی یافته‌های کیفی را تأیید کرده و ابعاد تکمیلی دیگری را نیز آشکار ساخت. ترکیب روش‌های کیفی و کمی و توجه به شرایط بومی شهر مشهد، درک جامع‌تری از عوامل مؤثر بر انتخاب باشگاه ورزشی ارائه می‌دهد. این یافته‌ها می‌تواند به والدین، مدیران مدارس و مدیران باشگاه‌ها در بهبود کیفیت خدمات، افزایش مشارکت دانش‌آموزان و ارتقای انگیزه و رضایت نوجوانان کمک کند. نتیجه‌گیری انتخاب مناسب باشگاه ورزشی تأثیر قابل‌توجهی بر رشد جسمانی، روانی، اجتماعی و تحصیلی دانش‌آموزان دوره اول متوسطه دارد. این تصمیم تحت تأثیر ویژگی‌های دانش‌آموز، معیارهای خانواده، حمایت مدرسه و کیفیت باشگاه شکل می‌گیرد. شناخت این عوامل و پیامدهای آن‌ها به والدین در تصمیم‌گیری آگاهانه و به مدیران مدارس و باشگاه‌ها در ارائه برنامه‌های مؤثرتر کمک می‌کند. اولویت‌بندی پیشایندها و پیامدها چارچوبی عملی برای ارتقای مشارکت ورزشی نوجوانان و رشد همه‌جانبه آنان فراهم می‌آورد.علاوه بر این، نتایج پژوهش بر ضرورت هم‌افزایی میان مدرسه، خانواده و باشگاه‌های ورزشی تأکید دارد. اتخاذ رویکردی نظام‌مند می‌تواند به بهبود کیفیت تجربه ورزشی دانش‌آموزان، افزایش انگیزش پایدار، کاهش ترک فعالیت ورزشی و تقویت پیامدهای تربیتی و اجتماعی ورزش در دوره حساس نوجوانی منجر شود. کلیدواژه‌ها: انتخاب باشگاه ورزشی، دانش‌آموزان دوره اول متوسطه، تحلیل مضمون، پیشایندها، پیامدها، روش دلفی فازی منابع Baghishani, E., & Baghishani, A. (2024). Explaining the position and importance of the first secondary school period in the education system. Quarterly magazine of strategic research in education, Vol.5. [in Persian] Xing, Z., & Ge, C. (2025). The relationship between physical exercise and social adjustment in Chinese university students: the sequential mediating effect of peer attachment and self-esteem. Frontiers in Psychology, 16, 1525811.
Institution: Islamic Azad University, Tehran
Language: Persian
Subfield: Life-span and Life-course Studies
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7164640231