ಡ. ಬ ಆರ ಅಬಡಕರ ಮಲ ಮಹತಮಜಯತಬ ಫಲಯವರ ಪರಭವ
Year: 2026
Type: article
Abstract: ಪೀಠಿಕೆ: ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧವು ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ (೧೮೨೭-೧೮೯೦) ಅವರ ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (೧೮೯೧-೧೯೫೬) ಅವರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಅವರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳು ಫುಲೆಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಫುಲೆಯವರನ್ನು ತಮ್ಮ 'ಗುರು' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಗೌರವದ ಮಾತಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರು ಫುಲೆಯವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಮೂಲಕ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ೧) ಶಿಕ್ಷಣವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ. ೨) ಸ್ವಂತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ತಂತ್ರ. ೩) ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಶೋಷಣೆ ವಿರುದ್ಧದ ಟೀಕೆ. ೪) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಸಂವಿಧಾನದ ಕನಸು. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಫುಲೆಯವರು ವೇದಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಆ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಅದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಲೋಕಶಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಪ್ರಬಂಧದ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು: ಜ್ಯೋತಿಬಾಫುಲೆ, ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ಜಾತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ, ಸತ್ಯ ಶೋಧಕ ಸಮಾಜ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸ. ೧. ಪರಿಚಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಡಾ ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಕೇವಲ ಪ್ರಭಾವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸಾಗುವ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಹಯೋಗದಂತಿದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರೇ ಸ್ವತಃ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾ, "ಮಹಾತ್ಮ ಫುಲೆ ಅವರು ನನ್ನ ಗುರುಗಳು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ (ಕೀರ್, ೧೯೯೦, ಪು. ೨೩). ಇದು ಕೇವಲ ವಿನಯದ ಮಾತಾಗಿರದೆ, ಅವರು ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫುಲೆಯವರು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಿಬ್ಬರ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲತತ್ವಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ: ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವನ್ನು (ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು. ಬಹು ಜನರ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾಜದ) ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯ. ಶೋಷಿತರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಪಿತೃ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು (ಸ್ತ್ರೀ ದಮನ) ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಫುಲೆಯವರು ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಸ 'ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿ'ಯನ್ನು ತೆರೆದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಆ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ೨. ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಐತಿಹಾಸಿಕ-ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಬರಹಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಅವರಿಬ್ಬರ ಚಿಂತನೆಗಳ ತಿರುಳಾಗಿವೆ. ೧.ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ವೈಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ೨. ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟು: ಸತ್ಯ ಶೋಧಕ ಸಮಾಜದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ ಮಹಾಸಂಘದವರೆಗಿನ ಪ್ರಯಾಣ. ೩.ಪಿತೃ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಟೀಕೆ: ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಶೋಷಣೆ, ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು. ೪.ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕನಸು: ಫುಲೆಯವರ 'ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆ'ಯಿಂದ ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಸಂವಿಧಾನದವರೆಗೆ. ೩. ಹೊಸ ಜ್ಞಾನದ ದಾರಿ: ವೇದಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಫುಲೆಯವರು ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವವೆಂದರೆ ಅವರು ವೇದಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಫುಲೆಯವರು ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ಗುಲಾಮಗಿರಿ (೧೮೭೩) ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಫುಲೆಯವರು ಆರ್ಯರು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಮತ್ತು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಶೂದ್ರ-ಅತಿಶೂದ್ರರ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ (ಫುಲೆ, ೧೮೭೩/೨೦೦೨). ಋಗ್ವದದ ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇವರಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಕಥೆಯನ್ನು ಫುಲೆಯವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈದಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಈ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅನ್ನಿಹಿಲೇಷನ್ ಆಫ್ ಕಾಸ್ಟ್ (೧೯೩೬) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು, "ಹಿಂದುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಡುವ ಜನರು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಡುಕುಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. (ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ೧೯೩೬/೨೦೧೪). ಫುಲೆಯವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ (ಆರ್ಯರು vs ಅನಾರ್ಯರು), ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿ, ಜಾತಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊಡುವ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡದಿದ್ದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅರ್ಥಹೀನ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ಮೂಲಭೂತ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಬೀಜವನ್ನು ಫುಲೆಯವರು ನೆಟ್ಟಿದ್ದರು. ೪. ಶಿಕ್ಷಣ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಫುಲೆಯವರ ಪ್ರಭಾವ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಫುಲೆಯವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆಯವರೊಂದಿಗೆ ೧೮೪೮ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಶೂದ್ರ ಮತ್ತು ಅತಿಶೂದ್ರರಿಗೂ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಫುಲೆಯವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳು ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಅತ್ಯಂತ ಆಳ ಅಧ್ಯಯನಶೀಲ ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗಿದ್ದರು. (ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದವರು). ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಫುಲೆಯವರ "ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೀತಿಯಿಲ್ಲ, ನೀತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಣವಿಲ್ಲ, ಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಶೂದ್ರರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ದಲಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ "ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿರಿ, ಸಂಘಟಿತರಾಗಿರಿ, ಹೋರಾಡಿರಿ" ಎಂಬ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು (ಕೀರ್, ೧೯೯೦). ಇದು ಫುಲೆಯವರ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ನೇರ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶೋಷಿತರ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಫುಲೆಯವರು ಅಂಬೇಡ್ಕರವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಹಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದರು. ೫. ಸಂಘಟನೆಯ ತಂತ್ರ: ಸತ್ಯ ಶೋಧಕ ಸಮಾಜದಿಂದ ಸಂವಿಧಾನದ ರಾಜಕೀಯದವರೆಗೆ ೧೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಫುಲೆಯವರು ಸತ್ಯ ಶೋಧಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೊದಲ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ದೂರವಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಬಹುಜನ ಸಮಾಜವನ್ನು ಜಾತಿಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (ಓ' ಹ್ಯಾನ್ಸನ್, ೧೯೮೫). ಈ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಘಟನೆಯು ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜದಂತಹ ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಈ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಘಟನೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಕ್ಷ (೧೯೩೬) ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅನುಸೂಚಿತ ಜಾತಿ ಮಹಾಸಂಘ (೧೯೪೨) ಇವು ಫುಲೆಯವರ ಸಮಾಜದ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾರರ ಕ್ಷೇತ್ರದ (ಪೂನಾ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್, ೧೯೩೨) ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಬೇಡಿಕೆಯು, ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿಲ್ಲದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಫುಲೆಯವರು ಮಾಡಿದ ಒತ್ತಾಯದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಫುಲೆಯವರು ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿದರೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೬. ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಶೋಷಣೆ: ಫುಲೆ-ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಅವರು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಶೋಷಣೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು. ಫುಲೆಯವರು ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸತಿ, ಕುಲೀನ ಪದ್ಧತಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಶೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಪಿತೃಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. 'ಗುಲಾಮಗಿರಿ' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಫುಲೆಯವರು ಅದನ್ನು "ಅಮೆರಿಕದ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ" ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕದ ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ಪಿತೃ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತರಾದ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದರು (ಫುಲೆ, ೧೮೭೩/೨೦೦೨). ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಈ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್ (೧೯೫೧-೧೯೫೬). ಫುಲೆಯವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆಸ್ತಿ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ದತ್ತು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಪಿತೃ ಪ್ರಭುತ್ವದ ರಚನೆಗೆ ಸವಾಲು ಎಸೆಯಲಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿಯೂ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ನಿರ್ಧಾರವು, ಲಿಂಗ ನ್ಯಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಫುಲೆಯವರ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ತ್ರೀ ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಫುಲೆಯವರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ವಿಧವಾ ಪುನರ್ವಿವಾಹದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಕಾನೂನು ರೂಪ ದೊರಕಿತು. ೭. ಸಂವಿಧಾನದ ಕನಸು: ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದವರೆಗೆ: ಫುಲೆಯವರ ಪ್ರಭಾವದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾತಿ ವಿರೋಧಿ ದಸ್ತಾವೇಜಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದು. ಓ 'ಹ್ಯಾನ್ಸನ್ (೧೯೮೫) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಫುಲೆಯವರು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಒಂದು 'ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆ'ಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯವು ಧರ್ಮದಿಂದ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಫುಲೆಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದರು. ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಅವರು ಫುಲೆಯವರ ಸತ್ಯ ಶೋಧಕ ಚಳುವಳಿಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ ೧೫, ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ) ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನ ನಿಬಂಧನೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಫುಲೆಯವರ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾನ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ (ಆರಕ್ಷಣೆ), ಶೂದ್ರ-ಅತಿಶೂದ್ರರಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಫುಲೆಯವರು ಮಾಡಿದ ಬೇಡಿಕೆಯ ನೇರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಫುಲೆಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಅದು ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ೮. ತೀರ್ಮಾನ: ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರ ನಡುವಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧವು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪರಂಪರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಫುಲೆಯವರಿಂದ ಕೇವಲ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವರು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಫುಲೆಯವರು ವೇದಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಶೋಷಿತರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದು, ಮೊದಲ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಬಹುಜನ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರವರು ಈ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಸಂವಿಧಾನ, ರಾಜಕೀಯ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಾಂತರದ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಫುಲೆಯವರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ಎಂದರೆ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನೋಡದಿರುವಂತೆ. ಸತ್ಯ ಶೋಧಕ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವವು ಈ ಪ್ರಭಾವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ, ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಭ
Author: ಡಾ. ಗೀತಾ ಡಿಗ್ಗೆ (ಏಳಂಗಡಿ)
Institution: Solapur University
Language: English
Subfield: Philosophy
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7166534586
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: