Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışma, vakf ve ibtidâ ilminin Kur’ân tilâvetindeki yerini, özellikle Arapça dilinin inceliklerini kavramada zorluk yaşayan mevâlî açısından ortaya çıkan problemler bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Kur’ân’ın doğru anlaşılması ve tilâvetinde anlam bütünlüğünün korunması açısından vakf ve ibtidâ uygulamalarının taşıdığı önem dikkate alındığında, bu alandaki farklı yaklaşımların sistematik biçimde değerlendirilmesi gerekli görülmektedir. Araştırmanın temel problemi, vakf mahallerinin belirlenmesinde ortaya çıkan farklılıkların hangi ilmî temellere dayandığını tespit etmektir. Bu bağlamda çalışmanın önemi, vakf ve ibtidâ uygulamalarındaki teorik yaklaşımlar ile pratik Mushaf uygulamaları arasındaki ilişkiyi bütüncül bir bakış açısıyla analiz etmesidir. Araştırmada yöntem olarak nitel analiz benimsenmiş, klasik kaynak taraması ve metin çözümlemesi esas alınmıştır. Bu çerçevede, kıraat ilminin önde gelen âlimlerinden Ebû Amr ed-Dânî’nin (ö. 444/1053) el-Müktefâ adlı eseri inceleme konusu olarak seçilmiş; öncelikle eserin genel bir tahlili yapılmış, ardından vakf kavramına dair terminolojik çerçeve ayrıntılı biçimde ortaya konmuştur. Müellifin vakf mahallerini belirlemede esas aldığı kriterler, seçilen âyet örnekleri üzerinden nahiv, kıraat ve irâb yönlerinden çok boyutlu olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Dânî’nin vakf sisteminin temelde lafız ve mana eksenli bir yaklaşıma dayandığını göstermektedir. Bununla birlikte teorik olarak sistemleştirilen bu yaklaşımın Mushaf uygulamalarında her zaman birebir karşılık bulmadığı; bazı durumlarda bağlamsal ve yorumlayıcı unsurların devreye girdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, vakf ve ibtidâ ilminin yalnızca kuramsal bir disiplin olmadığını, aynı zamanda uygulama bağlamında esneklik ve yorum farklılıkları içeren dinamik ve çok katmanlı bir alan olduğunu ortaya koymaktadır.
Author: Yakup Uzun
Institution: Erciyes University
Language: Turkish
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7166547241