Work

Abbas Sayar’in Yilki Ati Romaninda Geri̇ Dönüşün Coğrafi̇ İmkânsizliği: Coğrafi̇ Ki̇li̇tlenme

Year: 2026
Type: article
Abstract: Türk romanında mekân kullanımı çoğunlukla tematik bir arka plan veya bir dekor düzeyinde ele alınırken, Abbas Sayar’ın Yılkı Atı romanında, coğrafi unsurların anlatının yapısını ve izleğini doğrudan belirleyen bir unsur olarak görülmektedir. Bu çalışma, romandaki başkahraman Dorukısrak’ın köye dönemeyişini fiziki coğrafyanın şartlarının ortaya koyduğu “Coğrafi kilitlenme” veya “Coğrafi imkânsızlık” kavramlarıyla açıklamaktadır. Çalışmada edebiyat ve coğrafya disiplinleri bir araya getirilmiş ve disiplinler arası bir bakış açısı sergilenmiştir. Tuan, Relph ve Bachelard gibi beşerî coğrafya teorisyenlerinin “mekân” ve “yer” ayrımları ile kavramlarının yanında Genette’in anlatıbilimsel analiz yöntemleri çalışmada bütünleşik bir şekilde kullanılmıştır. Araştırma kapsamında romanda coğrafi engeller; iklimsel, mevsimsel, topografik, hidrografik, biyolojik ve beşerî olarak kategorileştirilmiştir. Buna ek olarak haritalanabilir “gerçek coğrafya” ile romandaki işlevsel dönüşümü işaret eden “anlatı coğrafyası” arasındaki farklar ortaya konularak mekânın karakterler üzerindeki dönüştürücü etkisi analiz edilmiştir. Yapılan incelemelerin sonucunda; kar, tipi ve yırtıcı hayvan unsurlarının mekânsal sürekliliği kırarak geri dönüşü hem fiziksel hem de algısal düzeyde imkânsızlaştırdığı tespit edilmiştir. Mekânın işlevsel dönüşümü, güvenli “yuva” algısını dağıtarak köyü bir reddediş alanına, vahşi doğayı ise yeni bir yaşam alanına çevirmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Yılkı Atı romanında coğrafyanın pasif bir sahne olmaktan öte anlatıya yön veren, anlatısal kurguyu kilitleyen ve karakterlerin kaderlerini belirleyen başat bir etken olduğunu ortaya koymaktadır.
Language: Turkish
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7166733421
FWCI:
Cites: 6
Cited by:
Related to: 9