Andrey Platonov’un Potudan Nehri̇ Eseri̇nde Sovyet İdeoloji̇k Sözvarliğinin Söylem Ve Keli̇me Yapim Anali̇zi̇
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu makale, Andrey Platonov’un Potudan Nehri (Река Потудань, 1987) adlı kısa öyküsünde Sovyet ideolojik dilinin edebî metin içinde nasıl kurulduğunu ve işlediğini, söylemsel ve biçimsel düzeyleri birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, ideolojinin yalnızca açık politik terimler aracılığıyla değil, gündelik dilin içine yerleşmiş sözcükler ve bu sözcüklerin dilsel kuruluş biçimleri yoluyla da üretildiği varsayımından hareket etmektedir. Araştırma nitel bir yöntemle, içerik analizi ve eleştirel söylem analizi kullanılarak yürütülmüştür. Çözümleme iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, öykü metninde Sovyet ideolojik söylemiyle ilişkilendirilebilecek on üç sözcük ve ifade seçilerek söylemsel işlevleri bakımından incelenmiştir. Bu analizde, ideolojinin resmî ve soyut kavramlar yoluyla değil, askerî nesneler, gündelik eşyalar, kurumsal yapılar ve geçim pratikleri üzerinden metin içinde nasıl dolaşıma girdiği ortaya konulmuştur. İkinci bölümde ise yine on üç sözcük, bu kez kelime yapımı açısından ele alınmış; türetme, ön ekleme ve sıfatlaştırma gibi biçimsel süreçlerin ideolojik anlamın kurulmasına ve taşınmasına nasıl katkı sağladığı gösterilmiştir. Her iki bölümde de nicel bir sözvarlığı dökümüne gidilmemiş; seçili örnekler üzerinden derinlemesine ve bağlamsal bir inceleme yapılmıştır. Elde edilen bulgular, Potudan Nehri adlı öyküde Sovyet ideolojik dilinin sabit, bütünlüklü ve ilerlemeci bir söylem olarak değil, gündelik hayatın maddi koşullarıyla temas hâlinde, kırılgan ve dönüşebilir bir yapı olarak işlediğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Platonov’un öyküsünde ideolojik anlamın söylemsel kullanım ile kelime yapımı süreçleri arasındaki etkileşim içinde üretildiğini ortaya koyarak, Sovyet dönemi edebiyatında ideolojik dilin metin merkezli ve nitel yaklaşımlarla incelenmesine yönelik bir çerçeve önermektedir.
Author: Reşat Şakar
Institution: Ankara Yıldırım Beyazıt University
Language: Turkish
Subfield: Linguistics and Language
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W7167026546