Year: 2026
Type: article
Abstract: Rivière dosyası, Foucault’nun düşünce hattında Klasik Çağ epistemik alanından Modern Çağ epistemik alanına geçişin yaşandığı on dokuzuncu yüzyılın başlarında, Fransa’da Pierre Rivière’in işlediği cinayetin etrafında şekillenmeye başlar. Dosyada, Rivière’in deli mi yoksa suçlu mu olduğuna yönelik çeşitli söylemler ortaya çıkar. Bir tarafta, nesneyle bağımlılık ilişkisine dayanmayan hukukun ve psikiyatrinin söylemleri birincil katmanda yer alırken; diğer tarafta, nesnenin etrafında örgütlenen gazete haberleri, tanık ifadeleri, Rivière’in sorguları ve yazdığı metin ikincil katmanda yer alır. Çatışmanın ana ekseni, Rivière’in suçluluğuna yönelik nesnellik alanı yaratmaya çalışan hukukun söylemleri ile tıbbi geleneğe, statüye, tımarhane tipi algılamaya, tıbbi algıdaki değişime yaslanan ve tıp içerisinde pozitif bir dille deliliği sınıflandırmaya başlayan psikiyatrinin söylemleri arasında, birincil katmanda açığa çıkar. Hukukun ve psikiyatrinin söylemleri arasındaki güç mücadelesinde ikincil katmanda bulunan unsurlar, kanıt olarak birincil katmana taşınır. Birincil katmandaki çatışma, ikincil katmanda bulunan unsurları da şekillendirir. Nihayetinde, Rivière’in suçluluğuna yönelik hukukun söylemleri, acıma duygusu, kamusal vicdan ve kamusal rezalet gibi unsurların da etkisiyle psikiyatrinin söylemleri karşısında geri adım atar. Böylece deliliğin izlerine rastlanılan suçlarda ortaya çıkan boşluğa psikiyatrinin söylemleri yerleşmeye başlar. Rivière dosyası, Klasik Çağ’dan Modern Çağ’a geçişin sancılarını; Modern Çağ epistemesinde tıbbi pozitif söylemlerin, deliliğe yönelik Klasik Çağ temsil unsurlarını parçalayıp deliliği tasnif etmesini ve hukuki söylemlerin ise deli olarak itham edilen kişilerin failliği konusunda pozitif söylemler karşısında geri adım atmasını içinde barındırmaktadır. Dosya, Foucault’nun entelektüel projesinde, söylem oyununun epistemik alan, bilgi ve iktidar kavramlarıyla ilişkili olarak nasıl kurgulandığını serimlemesi bakımından önemini korumaktadır.
Source: Ege sosyal bilimler dergisi.
Authors: Hasan Gürkan Günay, Vedi Temizkan
Institutions: Marmara University, Munzur University
Language: Turkish
Topic: Foucault, Power, and Ethics
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7167272480