Iranian Architecture, Iranian Painting, Qajar Era, Farangi-Sazi, Common Components
Year: 2026
Type: article
Abstract: هنر معماری و نقاشی ایرانی، در طول تاریخ، همواره در زمینههایی چون بازنمایی فضا، آفرینش ساختاری و اصول زیباییشناسی، پیوندی ناگسستنی داشته و ویژگیهای فرهنگی دوران را در بطن خود منعکس میساختهاست. با این حال، گسترش نفوذ غرب و ورود مفاهیم «فرنگیسازی» در عصر قاجار، این پیوند دیرین و اصول بنیادین هنر ایرانی را به چالش کشید و تحولی عمیق در هر دو حوزه پدید آورد؛ از این رو، مسئله اصلی، واکاوی سازوکار این تحول از طریق زبان مشترک این دو هنر در مواجهه با مظاهر جدید غربی و تمدن مدرن اروپایی است. هدف از این نگارش، خوانش زبان مشترک معماری و نقاشی ایرانی در رویارویی با نمودهای فرنگی و سپس، تحلیل چگونگی دگرگونی آن اصول در بستر تاریخی دوره قاجار است. بر این اساس، پرسش اصلی این است که مؤلفههای مشترک معماری و نقاشی ایرانی کداماند و بازتاب فرنگیسازی چه تغییراتی را در این مؤلفهها به وجود آورد؟ این مطالعه با رویکرد کیفی و تفسیری-تاریخی انجام میپذیرد و با استفاده از روش تطبیقی و رجوع به منابع اسنادی و کتابخانهای، به استخراج و تحلیل اشتراکات و تغییرات میپردازد. نتایج حاصل از تحلیل نشان میدهد که اصول بنیادین و مفاهیم مشترکی چون سلسلهمراتب فضایی، درونگرایی، سیالیت، ارتفاع، تزئینات، ساختار هندسی فضا و رنگ و نور شناسایی میشوند. این مؤلفهها، متکی بر اندیشه سنتی و حکمت ایرانی بودند که همچنین روشن میگردد که این تحول، مسیری از اصول معنوی و ساختاری به سوی تقلید تزئینی و ظاهری را پیموده است که بنیانهای هنر معاصر ایران را پیریزی کرد و استمرار یافت.
Authors: Hamed Abedini, roya keyhani
Institution: Khatam University
Language: Persian
Subfield: Archeology (arts and humanities)
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7169914461
