Year: 2022
Type: dissertation
Abstract: ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διπλωματική Εργασία "Καβεολίνη-1 και εξαρτώμενη από το primary cilium σηματοδότηση στα ανθρώπινα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα" "Caveolin-1 and primary cilium-dependent signaling in human mesenchymal stem cells" Λάτση Κωνσταντίνου Αικατερίνη 1-2 Τριμελής Επιτροπή ΤΡΑΧΑΝΑ ΒΑΡΒΑΡΑ (Επιβλέπουσα) : Επίκουρος Καθηγήτρια Κυτταρικής Βιολογίας στο Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΜΑΤΘΙΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (Συνεπιβλέπων) : Καθηγητής Μοριακής Βιολογίας στο Τμήμα Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας, Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΨΑΡΡΑ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΙΑ (Μέλος τριμελούς επιτροπής) : Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βιοχημείας στο Τμήμα Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας, Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 1-3 Ευχαριστίες Για τη διεκπεραίωση της παρούσας διπλωματικής εργασίας θέλω να ευχαριστήσω πρωτίστως την επιβλέπουσα Βαρβάρα Τραχανά, Επίκουρο Καθηγήτρια στο Τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που στάθηκε από την αρχή στο πλευρό μου σε αυτήν τη ιδιαιτέρως δύσκολη περίοδο COVID-19, για το θέμα της εργασίας που μου ανέθεσε και για την επίβλεψη της συγγραφής της διπλωματικής μου εργασίας.Ευχαριστώ θερμά τους Καθηγητές μου από το Τμήμα Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Κωνσταντίνο Ματθιόπουλο, ο οποίος υπήρξε ο συνεπιβλέπων της διπλωματικής μου εργασίας, και Άννα-Μαρία Ψαρρά, μέλος της τριμελούς επιτροπής, που δέχτηκαν να συμμετέχουν στην τριμελή επιτροπή, για τις γνώσεις και την κριτική σκέψη που μου μετέδωσαν και που συνέβαλλαν στο όμορφο κλείσιμο του κύκλου σπουδών μου.Ένα ευχαριστώ οφείλω στη συνέχεια στον υποψήφιο διδάκτορα Αντρέα Γούτα, για την επίβλεψή του, τη σημαντική καθοδήγηση και συμβολή του στα πλαίσια του εργαστηρίου και για τη βοήθεια του στη συγγραφή του πειραματικού μέρους της παρούσας διπλωματικής εργασίας.Ευχαριστώ ακόμα τις μεταπτυχιακές φοιτήτριες Ζωζώ Ουτσκούνη και Αναστασία Βουβμουράκη, για την επίβλεψή τους, τις συμβουλές τους και για τη φιλική συμπαράστασή τους στον αγώνα μου καθ΄ όλη τη διάρκεια της διπλωματικής μου εργασίας στο εργαστήριο Βιολογίας.Ευχαριστώ επίσης και τα υπόλοιπα μέλη του εργαστηρίου για το υπέροχο και ευχάριστο κλίμα συνεργασίας.Ευχαριστώ τους φίλους μου που στάθηκαν δίπλα μου και ποτέ δεν με άφησαν να εγκαταλείψω τους στόχους μου και για τις υπέροχες αναμνήσεις που μου δημιούργησαν.Το μεγαλύτερο ευχαριστώ οφείλω στην οικογένειά μου, για την αγάπη τους, την ανεκτίμητη συμπαράστασή τους, τις αξίες που μου μετέδωσαν και την πίστη τους σε εμένα και στον αδερφό μου, για τις ανεπανάληπτες συμβουλές και την καθοδήγησή του.1-4 Περίληψη Η κυτταρική ηρεμία ή αδράνεια (quiescence) αποτελεί μία διαδικασία παροδική και αναστρέψιμη, ενώ αντίθετα η κυτταρική γήρανση (senescence) είναι μη αντιστρέψιμη και αποτελείται από δύο μορφές γήρανσης, την αναδιπλασιαστική (RS) και την επαγόμενη από το στρες πρόωρη κυτταρική γήρανση (SIPS).Η διαφορά μεταξύ γήρανσης και ηρεμίας είναι πως η μία συμβαίνει λόγω συσσώρευσης βλαβών στο γονιδίωμα, προκαλούμενες από διάφορους παράγοντες όπως το οξειδωτικό στρες και οι μεταλλαξιογόνες ουσίες, ενώ η δεύτερη εξαιτίας κυρίως της έλλειψης θρεπτικών συστατικών.Η έλλειψη θρεπτικών συστατικών επιβεβαιωμένα ενεργοποιεί επίσης και την αυτοφαγική απόκριση, που αποσκοπεί στην κυτταρική επιβίωση και διακρίνεται σε τρία είδη, τη μικροαυτοφαγία, την εξαρτώμενη από πρωτεΐνες-chaperones αυτοφαγία και από την μακροαυτοφαγία, η οποία είναι η πιο διαδεδομένη μορφή αυτοφαγίας.Μία αξιοσημείωτη δομική αλλαγή που συμβαίνει στην επιφάνεια των αδρανών (quiescent) κυττάρων είναι η δημιουργία των πρωταρχικών ινιδίων (Primary Cilia), κυτταρικά οργανίδια που μοιάζουν με προεξοχή της κυτταρικής μεμβράνης και που λειτουργούν ως «κεραίες» (antennae).Η ιδιαιτερότητά τους έγκειται στο γεγονός ότι ανταποκρίνονται σε εξωτερικά ερεθίσματα και επίσης εμπλέκονται σε διάφορες αναπτυξιακές οδούς σηματοδότησης.Το πρωταρχικό μαστίγιο (Primary Cilium) συνδέεται με την αυτοφαγική απόκριση μέσω μιας αμφίδρομης σχέσης που περιλαμβάνει το mTOR μονοπάτι και το σύστημα πρωτεασώματοςουβικουϊτίνης.Με την αυτοφαγία σχετίζεται και η πρωτεΐνη καβεολίνη-1 (Cav-1), η οποία έχει βρεθεί ότι εκτελεί διάφορους ρόλους συμμετέχοντας σε σηματοδοτικές διαδικασίες.Συγκεκριμένα στην αυτοφαγία έχει ανασταλτική δράση και επομένως η σίγαση της Cav-1 μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της αυτοφαγικής απόκρισης.Η σίγαση της καβεολίνης-1 επιπλέον επηρεάζει τη δημιουργία του Primary Cilium.Στη συγκεκριμένη εργασία μελετήσαμε το σχηματισμό του Primary Cilium σε ανθρώπινα Μεσεγχυματικά Βλαστοκύτταρα προερχόμενα από τη γέλη του Wharton (WJ-MSCs) νεαρής (young) και μεγαλύτερης ηλικίας (old) έπειτα από τη σίγαση της καβεολίνης-1 (μέσω κατάλληλου siRNA έναντι της Cav-1), και την επαγωγή της αυτοφαγίας μέσω της αφαίρεσης του ορού από το θρεπτικό μέσο καλλιέργειας (serum starvation).Η μελέτη της επαγωγής σχηματισμού του primary cilium έγινε μέσω της διαδικασίας του ανοσοφθορισμού με το κατάλληλο αντίσωμα και μικροσκοπικής καταμέτρησης του ποσοστού των κυττάρων που φέρουν Primary Cilia.Η επαγωγή του σχηματισμού του Primary Cilium ανιχνεύτηκε επίσης και μέσω ανάλυσης των επιπέδων της ακετυλιωμένης άλφατουμπουλίνης (Acetyl-a-tubulin) μέσω ανοσοαποτύπωσης κατά western.Ο στόχος ήταν η 1-5 εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τη δυνατότητα εξόδου των νεαρών αλλά και γηρασμένων κυττάρων από τον κυτταρικό κύκλο και τη δημιουργία Primary Cilium καθώς και η εξάρτηση αυτής της ικανότητας από την Cav-1.
Author: Λάτση, Αικατερίνη Κ.
Institution: University of Thessaly
Language: Greek
Subfield: Cell Biology
Domain: Life Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7172476755
