Novella Janrini O‘rganishda Narratologik Model (gennett) Va Komparativ Poetika: Metodlar Uyg‘unligi
Year: 2025
Type: conference-paper
Abstract: Mazkur tezisda novella janrini tahlil qilishda Gérard Genette narratologik modeli vakomparativ poetikaning o‘zaro uyg‘unlashuv mexanizmlari yoritiladi. Genette taklif etgan vaqt, nuqtainazar va ovoz kategoriyalari mikromatn darajasida qisqa nasrning ichki mexanikasini ko‘rsatib beradi,komparativ poetika esa milliy adabiyotlar o‘rtasida janriy funksiyalar, motivlar va paratekstlar harakatinianiqlashga imkon yaratadi. Tadqiqotda o‘zbek novellalari bilan Yevropa an’analari o‘rtasidagi muvofiqlikva farqlar vaqtning tartibi, davomiyligi va chastotasi; fokalizatsiya rejimi; hikoyachi ovozi hamdaemblemik motivlar orqali kuzatildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek novellalarida vaqt manipulyatsiyasiko‘pincha etik yo‘naltirilgan kulminatsiyani tayyorlaydi, ichki monolog esa ko‘p hollarda dialoglashgan o‘z-o‘ziga murojaat ko‘rinishida ijtimoiy ohang bilan uyg‘unlashadi, emblemik detal va ramziy qaytishlaresa Yevropa “falcon” modeli bilan funksional qiyosda ishlaydi. Komparativ yondashuv paratekst (janryorliqlari, annotatsiya) bilan o‘quvchi kutishi o‘rtasidagi kelishuvni tahlil qilishga ko‘maklashdi va Genettemodelini milliy poetik normalar bilan muvofiqlashtirishning yo‘llarini ko‘rsatdi. Xulosa sifatida, ikkalametodning sintezi novellaning struktura–ta’sir o‘qi bo‘yicha yanada aniqroq tasnifini beradi va tarjima,tahrir hamda o‘quv dasturlari uchun amaliy tamoyillarni taklif etadi.
Author: Samatova Gulnoza Nematjonovna
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: gold
OpenAlex ID: W7204267303