Tarim Ve Sanayi̇ Sektörleri̇ Kaynakli Çevresel Kuznets Eğri̇si̇ni̇n İncelenmesi̇: Türki̇ye İçi̇n Rals Eşbütünleşme Testi̇
Year: 2026
Type: article
Abstract: Ekolojik ayak izi, insan faaliyetlerinin doğal ekosistemler üzerindeki kaynak tüketimi ve atık üretimi bağlamında yarattığı toplam talebin nicel olarak ifade edilmesidir. Kentleşme süreçleri ve değişen tüketim alışkanlıkları, üretim ve sanayi faaliyetleriyle ilişkili ekolojik ayak izinde önemli bir artışa yol açmıştır. Bu çalışmada ekolojik ayak izi, ekonomik büyüme, birincil enerji, tüketimi tarımsal katma değer ve sanayi katma değer arasındaki uzun dönemli ilişki incelenmiştir. Türkiye ekonomisi için 1980-2023 dönemi veri seti kapsamında tarım ve sanayi kaynaklı Çevresel Kuznets Eğirisi hipotezinin varlığı test edilmiştir. Çalışmada değişkenlere ADF ve RALS ADF birim kök test uygulanmış ve durağanlık düzeyleri belirlenmiştir. Seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi, uzun vadeli bir ilişki ortaya koyan RALS ADL ve RALS EG2 eşbütünleşme testleri kullanılarak belirlenmiştir. Değişkenler arasında uzun dönem ilişki kurulduktan sonra, uzun dönem katsayı tahmin edicileri kullanılmıştır. FMOLS ve DOLS sonuçları benzer sonuçlar vermektedir. Bu testler, tarımsal katma değerin ve sanayi katma değerin, birincil enerji tüketiminin, GSYİH ve GSYİH2 karesinin ekolojik ayak izini artırdığını göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, Türkiye ekonomisinde tarım ve sanayi faaliyetleri ile enerji tüketiminin ekonomik büyümenin ilk aşamalarında ekolojik ayak izini artırdığı, ancak GSYİH’nın karesinin negatif etkisi dikkate alındığında belirli bir gelir düzeyinden sonra çevresel baskıların azalmaya başladığı ve dolayısıyla incelenen dönem itibarıyla Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin tarım ve sanayi temelli olarak geçerli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Authors: Mehmet Ali Orhan, Ayşe Eryer, Arif Selim Eren
Institution: Kahramanmaraş Sütçü İmam University
Language: Turkish
Subfield: Economics and Econometrics
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7212134401
