Year: 2026
Type: article
Abstract: İsimlerle birlikte dilin iki temel söz varlığı unsurundan biri olan fiiller Türkçe dil bilgisi çalışmalarında çeşitli özellikleri bakımından farklı biçimlerde sınıflandırılmıştır. Yapı, çatı, anlam vb. bakımdan sınıflandırmalar fiillerle ilgili kullanılan temel sınıflandırma başlıklarıdır. Fiillerle ilgili söz konusu sınıflandırmalardan biri de çeşitli çalışmalarda onların varlıkları, içerikleri veya anlamları bakımından yapılan sınıflandırmadır. Birbirinden farklı gibi görünen bu üç üst başlıkta da fiillerle ilgili aynı özelliklere yer verilir. Varlıkları bakımından sınıflandırmada fiiller kılış veya oluş olmak üzere iki başlık altında ele alınır. Anlamları veya içerikleri bakımından ise iş/kılış, oluş ve durum olarak sınıflandırılır. Bazı çalışmalarda ikili, bazı çalışmalarda ise üçlü ele alınan fiillerin söz konusu farklı sınıflandırmalarının değerlendirilmesi ve fiillerin kılış ve oluş özelliklerine gerçek dünya-dil dünyası bağlamında bir açıklık getirilmesi gerekmektedir. Çünkü fiillerle ilgili değerlendirmelerin ana başlıklarından biri fiil ve onun gerçekleşme ilgisidir. Fiillerin gerçekleşmelerindeki varlık etkisinin doğru değerlendirilmesi, fiillerle ilgili gerek şekil bilgisinde gerekse de söz diziminde yapılacak değerlendirme ve sınıflandırmaları doğruya yaklaştıracaktır. Çünkü; söz diziminde cümle ve ögeleri, şekil bilgisinde ise fiilden fiil ekleri konuları fiillerin gerçekleşmelerindeki varlık ilgisinin ortaya çıkardığı kılış-oluş meselesiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu çalışmada da çeşitli çalışmalarda varlık, içerik, anlam gibi farklı bakış açılarıyla ele alınan konuda fiillerin neden sadece kılış veya oluş olarak değerlendirilmesi gerektiği sosyal bilimlerin araştırma yöntemlerinin el verdiği ölçüde ortaya konmaya çalışılmıştır. Bunun yanında, birbirinden farklı adlandırmalara sahip olan anlam, varlık veya içerik üst başlığının fiillerin hangi özelliğine göre nasıl olması gerektiği de bu çalışmada ele alınmıştır. Bunlar yapılırken de hem dil bilgisinin kuralları hem de gerçek dünya-dil dünyası işleyişi dikkate alınmaya çalışıldı.
Source: Turcology Research
Author: Ahmet Turan Doğan
Institution: Harran University
Language: English
Subfield: Language and Linguistics
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7213765820