Meteorolojik Kuraklığın Vejetasyon Sağlığı Üzerindeki Mekânsal ve Zamansal Etkilerinin SPI ve NDVI ile Analizi: Gediz Havzası Örneği
Year: 2026
Type: article
Abstract: Kuraklık, özellikle yarı kurak iklim koşullarına sahip havzalarda su kaynakları, tarımsal üretim ve ekosistem sürdürülebilirliği üzerinde belirleyici etkiler oluşturan başlıca doğal afetlerden biridir. Bu bağlamda, kuraklığın bitki örtüsü üzerindeki mekânsal ve zamansal etkilerinin bütüncül yaklaşımlarla değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, meteorolojik kuraklığın vejetasyon sağlığı üzerindeki mekânsal ve zamansal etkileri, Standartlaştırılmış Yağış İndeksi (SPI) ve Normalize Fark Bitki Örtüsü İndeksi (NDVI) kullanılarak Gediz Havzası örneğinde analiz edilmiştir. SPI analizleri 1970–2023 yılları arasındaki uzun dönem yağış verilerine dayanırken, NDVI verileri 2000–2023 dönemine ait MODIS uydu görüntülerinden elde edilmiştir. İki veri seti arasındaki ilişkiler, ortak dönem olan 2000–2023 yılları için incelenmiştir. Elde edilen bulgular, meteorolojik kuraklık ile vejetasyon sağlığı arasındaki ilişkinin mevsimsel olarak değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. En güçlü ilişki yaz mevsiminde gözlenmiş (r ≈ 0.70) ve bu durum vejetasyonun yağış eksikliklerine en duyarlı olduğu dönemin yaz ayları olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, kış (r ≈ 0.05) ve ilkbahar (r ≈ 0.02) mevsimlerinde ilişki oldukça zayıf bulunmuştur. Belirlenen kurak yıllarda (2004, 2008 ve 2022) NDVI değerlerinde belirgin düşüşler gözlenmiştir. Sonuç olarak, vejetasyonun kuraklığa verdiği tepkinin yıl boyunca homojen olmadığı, mevsimsel iklim koşulları ve diğer çevresel faktörlere bağlı olarak değiştiği belirlenmiştir.
Authors: Kemal Yurddaş, Murat Karabulut
Language: Turkish
Subfield: Global and Planetary Change
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W7214166880