Muridism in the North Caucasus in the 19th Century: Religious Resistance and Social Impacts (1817-1864)
Year: 2025
Type: article
Abstract: Tarih boyunca coğrafi konumundan dolayı birçok güç arasında el değiştiren Kafkasya, XIX. yüzyılın ilk yarısında Rusya ve İngiltere arasında yaşanan sömürgecilik yarışında hedef noktalardan birisi haline gelmiştir. Boğazlar üzerindeki hâkimiyetini arttırma, Akdeniz’de üstün güç olma politikası doğrultusunda Rusya’nın Osmanlı topraklarındaki ilerleyişini yakından takip eden İngiltere’nin öncülük yaptığı bir bloklaşma meydana gelmiştir. Bunun sonucunda yaşanan Kırım savaşı, Osmanlı Devleti’nin topraklarının işgalini geciktirmekle birlikte Türkistan ve Kafkasya halklarının Rus işgali sırasında savunmasız bırakılmasını beraberinde getirmiştir. Kırım savaşı sonrasında Rusya’nın Kafkaslar ve Türkistan üzerindeki işgallerine müttefik devletler sessiz kalmıştır. Bu doğrultuda Osmanlı Devleti’nin etkisini kaybettiği, dağınık haldeki Kafkasya halkları için Müridizm adı verilen İslami düşünce hareketi birleştirici rol oynamıştır. Rus işgallerine karşı örgütlü direniş sağlama noktasında oldukça başarılı olan bu hareket içerisinde Şeyh Şamil başta olmak üzere çok sayıda kişi önemli rol oynamıştır. Ancak askeri birliklerin sayısı ve mühimmat olarak kendilerinden üstün olan Rus birlikleri karşısında kalıcı bir başarı sağlanamamıştır. Çalışmada XIX. yüzyılın ilk yarısında İngiltere ve Rusya arasında yaşanan jeopolitik ve jeostratejik rekabetin Kuzey Kafkasya üzerindeki yansımaları ele alınmıştır. İngiltere’nin Kafkasya’nın Rusya tarafından işgaline giden süreçteki politikası ve Kafkas halklarının Rus işgallerine karşı verdikleri mücadele, yayımlanmış İngiliz arşiv belgeleri, parlamento kayıtları, dönemin diplomatik yazışmaları ışığında ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Kafkasya’nın uluslararası politika bağlamında taşıdığı stratejik önemi vurgulanırken, büyük güçlerin çıkarları doğrultusundaki rekabetin bölge halklarının kaderine olan etkisi ele alınmaktadır.
Source: DergiPark (Istanbul University)
Author: Erdoğan, Aysel
Language: Turkish
Topic: Soviet and Russian History
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7215018289
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: