Year: 2026
Type: dissertation
Abstract: Akran nezaketi, bireylerin akranlarıyla olan ilişkilerinde saygılı, destekleyici, düşünceli ve anlayışlı davranışlar sergilemesini ifade eder. Ulusal alanyazında nezaket ile ilgili çalışmaların oldukça sınırlı olduğu, ergenlere yönelik bir akran nezaketi ölçeğinin ise bulunmadığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, ergenlerin akran ilişkileri bağlamındaki nezaket düzeylerini değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında farklı liselerde öğrenim gören ve farklı sınıf düzeylerinde bulunan 651 ergen oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde öncelikle alanyazın taraması yapılmıştır. Daha sonra nezaket kavramının lise öğrencileri tarafından nasıl algılandığını ortaya koymak amacıyla 64 lise öğrencisinden açık uçlu anket yoluyla nitel veriler elde edilmiştir. Literatür taraması ve elde edilen nitel veriler temel alınarak oluşturulan madde havuzu uzman görüşüne sunulmuştur. Uzman görüşleri doğrultusunda maddelerde düzenlemeler yapılmış, yetersiz görülen maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Ardından 52 öğrenciyle pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama sonrasında maddeler üzerinde dil ve anlaşılırlık açısından gerekli düzenlemeler yapılarak ana uygulama aşamasına geçilmiştir. Ana uygulama ile elde edilen veriler üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi yapılmış olup ölçeğin 22 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bu yapının doğrulanmasına yönelik gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları yapının uygunluğunu desteklemektedir. Tüm maddelerin ayırt edicilik düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır (p < .001). Ölçeğin toplam iç tutarlılık katsayısı.91 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca geliştirilen ölçek ile Ergen Prososyallik Ölçeği ve Karakter Gelişim İndeksi Ergen Formu- Nezaket Alt Boyutu arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p < .01). Ölçek puanları ile cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türü değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiş olup istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, Ergenler için Akran Nezaketi Ölçeği'nin ergenlerin akranlarına yönelik nezaket düzeylerini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Author: KÜBRA ŞAHİN
Language: Turkish
Subfield: Social Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7219281903