Year: 2025
Type: dissertation
Study design: Observational Study
Abstract: Birçok alanda bireylerin işlerini kolaylaştıran yapay zekâ, gün geçtikçe daha çok birey tarafından keşfedilmekte ve kullanılmaktayken, geleceği konusundaki endişe ve kaygılar da artmaktadır. Bu tez çalışmasında, yapay zekâ kaygısı kavramına odaklanılmış ve bu kavram bireylerin ruhsal zekâ düzeyleri ile açıklanmıştır. Yapay zekâ kaygısını açıklamada kullanılan bir diğer değişken de belirsizliğe karşı toleranstır. Bu doğrultuda bu tez çalışmasında, ruhsal zekâ ile yapay zekâ kaygısı arasındaki ilişkide belirsizliğe karşı toleransın rolünü araştırmak amaçlanmıştır. Bu tez kapsamında anket yöntemi kullanılarak 382 beyaz yakalı çalışandan veri elde edilmiştir. Yapay zekâ kaygısı, ruhsal zekâ ve belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeklerinin geçerliliğini değerlendirmek amacıyla keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmış, ardından güvenilirliği test etmek için Cronbach Alpha değerleri hesaplanmıştır. Örtük değişkenler arasındaki ilişkilerin tespiti amacıyla ölçme modeli testi yapılmış ve model testi için yapısal eşitlik modellemesi uygulanmıştır. Bulgular, ruhsal zekâ, belirsizliğe tahammülsüzlük ve yapay zekâ kaygısının boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Araştırmanın sonucunda belirsizliğe karşı tahammülsüzlüğün ruhsal zekâ ile yapay zekâyı öğrenme kaygısı arasında tam aracılık gösterdiği tespit edilmiştir. Yine belirsizliğe tahammülsüzlük, ruhsal zekâ ile yapay zekânın iş değiştirme kaygısı arasındaki ilişkide de tam aracı rolü göstermiştir. Nihayet belirsizliğe karşı tahammülsüzlük, ruhsal zekâ ile yapay zekânın sosyoteknik körlük ve konfigürasyon kaygısı arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlenmektedir. Mevcut araştırma, bireylerin ruhsal zekâlarının belirsizliğe tahammül etme yeteneklerini nasıl etkilediğini ve bunun da yapay zekâya yönelik kaygıları üzerinde nasıl etkili olduğunu açıklamayı amaçlayan ampirik bir çalışma sunmaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, çalışmaya konu olan kavramlar arasındaki ilişkileri doğrulamakta, yapay zekâ kaygısı ve teknoloji adaptasyonu literatürüne katkıda bulunmaktadır. Ayrıca bireylerin psikolojik eğilimlerinin yapay zekâ kaynaklı değişikliklere tepkilerini nasıl şekillendirdiğine dair derinlemesine anlayışlar ortaya koymakta ve yapay zekâya olan kaygının giderilmesi adına alınabilecek önlemler ve yapılabilecek çalışmalara ışık tutmaktadır.
Author: ZÜLEYHA AFRA BEDER
Language: Turkish
Subfield: Social Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7219546792