Psikolojik sağlamlık ve ilişkili faktörler: Çocukluk dönemi olumsuz yaşantıları, duyusal işlemleme hassasiyeti ve yalnızlık
Year: 2026
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Psikolojik sağlamlık, bireyin olumsuz durumlarla baş edebilmesini destekleyen bir mekanizmadır. Bireyin psikolojik sağlığını korumadaki etkin rolü düşünüldüğünde, psikolojik sağlamlıkla ilişkili bireysel ve çevresel risk faktörleri belirlenmiş olsa da beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde bu faktörlerin bütüncül biçimde araştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmada çocukluk dönemi olumsuz yaşantıları, duyusal işlemleme hassasiyeti ve yalnızlığın psikolojik sağlamlıkla ilişkisinin kesitsel desenle incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 18-29 yaş aralığında 468 kişi katılmıştır ve Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu, Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği, Duyusal İşlemleme Hassasiyeti Ölçeği ve UCLA Yalnızlık Ölçeği uygulanmıştır. Korelasyon analizleri sonucunda psikolojik sağlamlık ile duyusal işlemleme hassasiyeti (r = -.255, p < .001), çocukluk dönemi olumsuz yaşantıları (r = -.117, p = .011) ve yalnızlık (r = -.324, p < .001) arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizine göre, birinci basamakta sosyo-ekonomik düzey, eğitim düzeyi ve cinsiyet istatistiksel olarak kontrol edildikten sonra ikinci basamakta duyusal işlemleme hassasiyeti (β = -.109, p = .023, part² = .009, 5% GA [-.153, -.011 ]) ve yalnızlık (β = -.300, p < .001, part² = .074, 95% GA [-.056, -.030]) psikolojik sağlamlık düzeyini negatif olarak yordamıştır. Bu doğrultuda duyusal işlemleme hassasiyeti ve yalnızlık arttıkça psikolojik sağlamlık düzeyleri azalmaktadır. Ayrıca, beklenenin aksine, çocukluk dönemi olumsuz yaşantıları psikolojik sağlamlığı anlamlı bir biçimde yordamamıştır. Duyusal işlemleme hassasiyeti ve yalnızlığın psikolojik sağlamlık için risk faktörü olabileceği düşünülmektedir. Dolayısıyla, risk altındaki gruplar için müdahale programlarının tasarlanmasında öneme sahip olabilecek bu çalışma, kuramsal tartışmaların geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Source: Klinik Psikoloji Dergisi
Institution: Ankara Hacı Bayram Veli University
Language: English
Topic: Resilience and Mental Health
Subfield: Clinical Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7221799255