Türkiye’de Fen Eğitiminde Mühendislik Öğretimi Araştırmalarındaki Eğilimler: PRISMA 2020 Temelli Sistematik Bir Derleme (2013–2025)
Year: 2026
Type: book-chapter
Study design: Systematic Review
Abstract: Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de fen eğitimi bağlamında yürütülen mühendislik öğretimi araştırmalarının on iki yıllık (2013–2025) gelişim seyrini, öğretim programı reformları ekseninde sistematik olarak çözümlemektir. Çalışma, PRISMA 2020 protokolü temel alınarak yürütülen bir sistematik derlemedir. Web of Science, Google Akademik ve YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanları taranmış, dâhil etme ölçütlerini karşılayan 170 çalışma (99 lisansüstü tez ve 71 makale) incelemeye alınmıştır. Veriler içerik analiziyle çözümlenmiş, kodlayıcılar arası uyum Cohen Kappa = 0,88 (neredeyse mükemmel uyum) olarak hesaplanmış ve çalışmaların metodolojik kalitesi MMAT ile değerlendirilmiştir. Bulgular akademik üretimin doğrusal değil; 2013, 2018 ve 2024 program reformlarına paralel, dönemsel ve politika güdümlü bir seyir izlediğini göstermektedir. Özellikle mühendislik uygulamalarını zorunlu kılan 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programı belirgin bir kırılma yaratmış, incelenen çalışmaların yaklaşık %80’i (f = 137) bu dönemde üretilmiştir. Metodolojik olarak erken dönemde sonuç odaklı/karma yaklaşımlar baskınken, zamanla yorumlayıcı paradigma ve nitel/durum çalışması desenleri öne çıkmıştır. İçerik analizi, mühendislik uygulamalarının akademik başarıyı ve derse yönelik ilgiyi istikrarlı biçimde artırdığını, ancak kız öğrencilerdeki “mühendislik erkek işidir” yönündeki cinsiyetçi algıyı kırmada yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Konu alanı dağılımında belirgin bir dengesizlik saptanmış, çalışmalar Fizik (kuvvet, enerji, elektrik) konularında yoğunlaşırken Biyoloji ve Kimya disiplinlerinde belirgin bir boşluk gözlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışma boylamsal ve disiplinler arası dengeli mühendislik yaklaşımlarına duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.
Source: Özgür Yayınları eBooks
Parent work: Yenilikçi Fen Eğitimi Araştırmaları ve Uygulamaları
Authors: Hanife Çetingüney, Uğur Büyük
Institution: Erciyes University
Language: Turkish
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: gold
Estimated APC paid: $48
OpenAlex ID: W7222881746
