Her Zaman Çevrimiçi, Her Zaman Çalışıyor: Dijital İş Yaşamında Sanal Presenteeism, Telepressure ve Sürekli Ulaşılabilirlik Kültürü
Year: 2026
Type: book-chapter
Abstract: Dijital teknolojilerin, uzaktan ve hibrit çalışma düzenlerinin yaygınlaşması, çalışmanın nerede ve ne zaman gerçekleştiğine ilişkin geleneksel sınırları önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu dönüşüm çalışanlara esneklik ve özerklik sağlayabilmekle birlikte, çalışma ile dinlenme, erişilebilirlik ile mahremiyet ve sağlık ile performans arasındaki sınırları da daha geçirgen hâle getirmiştir. Bu bölüm, söz konusu dönüşümü üç ilişkili fakat kavramsal olarak farklı olgu üzerinden incelemektedir: sanal presenteeism (hasta iken uzaktan çalışma), telepressure (işyeri telebaskısı) ve mesai dışı ulaşılabilirlik beklentileri. Sanal presenteeism, çalışanın hasta olduğu hâlde uzaktan çalışmayı sürdürmesini; telepressure, işle ilgili dijital mesajlara hızlı yanıt verme yönündeki zihinsel meşguliyet ve dürtüyü; ulaşılabilirlik beklentileri ise çalışanların mesai dışında dahi erişilebilir ve yanıt verir olmalarının beklendiğine ilişkin algıyı ifade etmektedir. Bölümde önce presenteeism kavramının fiziksel işyeri varsayımından “hasta iken çalışma” biçimindeki mekândan bağımsız bir anlayışa doğru geçirdiği dönüşüm ele alınmakta; ardından sanal presenteeism’in, telepressure’ın ve sürekli ulaşılabilirlik normlarının öncülleri ve sonuçları tartışılmaktadır. İş Talepleri–Kaynaklar yaklaşımı, kaynakların korunması perspektifi, psikolojik ayrışma ve sınır yönetimi literatürü kullanılarak, örgütsel bağlamı, algılanan beklentileri, psikolojik deneyimleri ve çalışma davranışlarını ilişkilendiren bütünleşik bir kavramsal çerçeve önerilmektedir. Çerçeve, telepressure’ın sanal presenteeism’e doğrudan neden olduğunu varsaymamakta; bu iki olguyu ortak örgütsel koşullarla ilişkili olabilecek ayrı deneyim ve davranışlar olarak ele almaktadır. Bölümün temel savı, dijital çalışma sorunlarının yalnızca bireyin teknoloji kullanım tercihlerine indirgenemeyeceği; yönetici davranışları, ekip normları, iş yükü, psikososyal güvenlik iklimi ve kurumsal uygulamaların birlikte değerlendirilmesi gerektiğidir. Son olarak, bağlantıyı kesme hakkı ve örgütsel ayrışma politikalarının imkânları ve sınırlılıkları ele alınmakta; sürdürülebilir bir dijital çalışma kültürü için yönetim uygulamaları ve gelecek araştırma gündemi sunulmaktadır.
Source: Özgür Yayınları eBooks
Author: Dilek Işılay Üçok
Institution: Doğuş University
Language: Turkish
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7222902157