A Comparison of Course Content on the Distinctive Properties of Matter Generated Using Artificial Intelligence
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul 6. sınıf Fen Bilimleri dersi öğretim programında yer alan “Maddenin Ayırt Edici Özellikleri” konusuna yönelik iki farklı büyük dil modeli (ChatGPT-5.5 ve Gemini 3 Flash) tarafından üretilen ders planlarının içerik, yöntem ve ölçme-değerlendirme boyutları açısından karşılaştırmalı bir analizini yapmaktır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması (örnek olay) modelinde tasarlanan bu çalışmada veri kaynakları olarak; MEB Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı kılavuzu ile ChatGPT ve Gemini yapay zekâ araçlarından elde edilen ders planı çıktıları kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından sekiz temel boyuttan oluşan bir ders planı hazırlama taslağı geliştirilmiş ve bu taslağa uygun yapılandırılmış komutlar (istemler) yapay zekâ robotlarına girilerek ilgili içerikler üretilmiştir. Elde edilen veriler, içerik analizi tekniğiyle incelenerek mantıksal gruplandırmalar yoluyla tablolaştırılmış ve karşılaştırılmıştır. Araştırmadan elde edilen en dikkat çekici bulgu, ders süresi planlamasında ortaya çıkmıştır; öğretim programında ilgili konuya 32 ders saati ayrılmışken, her iki yapay zekâ aracı da konuyu 2 ders saatiyle (80 dakika) sınırlandırarak planlamıştır. Öğrenme çıktıları ve içerik çerçevesi boyutunda, modellerin bilişsel basamakları çeşitlendirmede başarılı olduğu ve öğrenci merkezli bir yaklaşım sergilediği görülmüştür. Ancak ChatGPT’nin müfredat dışı olan "çözünürlük" kavramına yer vermesi ve her iki modelin de sarmal programın temel parçası olan "genleşme ve büzülme" kavramlarını tamamen ihmal etmesi, YZ teknolojilerinin kontrollü kullanılması gerektiğine işaret etmenktedir. Diğer taraftan ön değerlendirme ve öğretim uygulamalarında ChatGPT’nin TGA modelini, Gemini’nin ise 5E modelini kuramsal birer şablon olarak başarıyla entegre ettiği, geniş bir yöntem-teknik yelpazesi sunduğu tespit edilmiştir. Zenginleştirme etkinliklerinde yapay zekâ araçlarının (özellikle Gemini’nin disiplinler arası STEM ve yaratıcı yazarlık görevleri) resmi programın ötesine geçerek öğretmenlere yüksek düzeyde yaratıcı alternatifler sunduğu belirlenmiştir. Ölçme-değerlendirme boyutunda ise her iki modelin de MEB'in güncel vizyonuyla paralel olarak süreç (biçimlendirici) ve sonuç odaklı araçları dengeli bir şekilde çeşitlendirebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak üretken yapay zekâ teknolojileri, fen eğitimi tasarımı süreçlerinde materyal zenginleştirme, öğretim süreçlerini planlama ve süreç odaklı ölçme-değerlendirme araçlarını kullanmada öğretmenlere ciddi zaman avantajı ve yaratıcı fikirler sağlayabilen yardımcılar olarak kullanılabilirler. Ancak çalışmada bahsedilen bir takım sınırlılıklar nedeniyle tek başlarına bağımsız birer ders planı tasarımcısı olamayacakları, mutlaka öğretmen denetimine muhtaç oldukları görülmüştür. Bu doğrultuda, yapay zekâ çıktılarının öğretim programına uygunluğunun kontrol edilerek sınıfa taşınması, öğretmenlerin dijital okuryazarlıklarının geliştirilmesi ve eğitimcilere yönelik kurumsal istem (prompt) kılavuzlarının hazırlanması önerilmektedir.
Source: DergiPark (Istanbul University)
Author: Yücel, Merve
Institution: Ondokuz Mayıs University
Language: Turkish
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7222910014