Türkiye’de TÜFE ile ÜFE Göstergeleri Arasındaki Kısa ve Uzun Dönem Dinamikler: Johansen Eşbütünleşme ve VECM Analizi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışma, Türkiye’de tüketici fiyatları ile üretim sürecinin farklı aşamalarındaki fiyat gelişmeleri arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkileri incelemektedir. Bu amaçla, 2018:01–2026:05 dönemine ait aylık tüketici fiyat endeksi (TÜFE), yurt içi üretici fiyat endeksi (Y-ÜFE), yurt dışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE), tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) ve hizmet üretici fiyat endeksi (H-ÜFE) verileri kullanılmıştır. Serilerin zaman serisi özellikleri birim kök testleriyle araştırılmış; uzun dönemli ilişkiler Johansen eşbütünleşme testi, kısa dönemli dinamikler ise vektör hata düzeltme modeli aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular, tüketici ve üretici fiyatları arasında uzun dönemli denge ilişkilerinin bulunduğunu ve bu dengelerden kaynaklanan kısa dönemli sapmaların zaman içinde düzeltildiğini göstermektedir. Kısa dönemde TÜFE hareketlerinin Y-ÜFE ve YD-ÜFE’deki değişimlerle pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde ilişkili olduğu, Tarım-ÜFE ve H-ÜFE’nin etkilerinin ise anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Sonuçlar, üretici fiyatlarından tüketici fiyatlarına geçişin endeksler itibarıyla farklılaştığını ve tüketici enflasyonunun izlenmesinde özellikle yurt içi ve yurt dışı üretici fiyat göstergelerinin bilgi içeriği taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışma, sektörel üretici fiyat göstergelerini birlikte ele alarak Türkiye’deki fiyat geçişkenliğine ilişkin literatürü genişletmeyi ve fiyat istikrarına yönelik analizlerde kullanılabilecek göstergelerin belirlenmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Gelecekte gözlem sayısının artmasıyla analizin yinelenmesi ve farklı ekonometrik yöntemlerle genişletilmesi, bulguların sağlamlığının sınanmasına ve sonuçların politika analizlerinde gösterge olarak kullanılabilirliğinin değerlendirilmesine imkân sağlayacaktır.
DOI: 10.62844/jerf.37
Authors: Abdullah Çağrı Uçucu, Semih Ergişi
Language: Turkish
Domain: Social Sciences
SDG: Zero hunger
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7222981680
