Okul Sporlarına Katılan ve Katılmayan Ortaokul Öğrencilerinin Bazı Değişkenlere Göre Akran Zorbalığı Düzeyleri
Year: 2026
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığı düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin cinsiyet, sınıf düzeyi ile okul sporlarına katılım durumu değişkenleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında tarama modeli doğrultusunda yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2025–2026 eğitim öğretim yılında Ankara ili Pursaklar ilçesindeki devlet ortaokullarında öğrenim gören toplam 346 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ile Shaw ve arkadaşları tarafından geliştirilen ve Arslan tarafından Türkçeye uyarlanan Zorbalık Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin ortaokul örneklemindeki yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile yeniden incelenmiş ve kabul edilebilir uyum değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Verilerin analizinde Mann–Whitney U testi, Kruskal–Wallis testi ve betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, öğrencilerin genel zorbalık düzeylerinin düşük olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, zorbalık puanlarının cinsiyet ve sınıf düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu ise okul sporlarına katılan öğrencilerin zorbalık puanlarının, okul sporlarına katılmayan öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olmasıdır. Bu sonuç, sporun her koşulda olumlu sosyal çıktılar üretmediğini, rekabet odaklı sportif ortamların uygun pedagojik yaklaşımlar ve değer temelli uygulamalarla desteklenmediği durumlarda saldırganlık ve zorbalık eğilimlerini besleyebileceğini göstermektedir. Araştırma, okul sporlarının yalnızca performans merkezli değil; empati, iş birliği, fair play ve olumlu akran ilişkilerini geliştirmeye yönelik bütüncül bir anlayışla yeniden yapılandırılması gerektiğine işaret etmektedir.
Authors: Sevilcan Yavuz, Gülfem Sezen Balçıkanlı
Institution: Gazi University
Language: Turkish
Subfield: Social Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7223366523