Neurodiversity-Friendly Workplaces: The Organizational Experiences of Neurodivergent Employees
Year: 2026
Type: article
Abstract: Nörolojik çeşitlilik (nörodiversite), örgütlerin daha kapsayıcı ve sürdürülebilir çalışma ortamları oluşturma çabası içinde örgütsel araştırmalarda giderek daha fazla önem kazanan bir konu haline gelmiştir. Çeşitlilik girişimleri geleneksel olarak cinsiyet, yaş ve etnik köken gibi özelliklere odaklanırken, bilişsel çeşitlilik hak ettiği ilgiyi ancak yakın zamanda görmeye başlamıştır. Otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), disleksi, dispraksi ve benzeri nörolojik farklılıkları olan bireyler dâhil olmak üzere nörodivergent bireyler; analitik düşünme, yaratıcılık, örüntü tanıma ve yenilikçi problem çözme gibi değerli güçlü yönlere sahip olabilmektedir. Bu güçlü yönlere rağmen, birçoğu işe alım süreçlerinden iş yeri iletişimine, performans değerlendirmesinden kariyer ilerlemesine kadar çalışma hayatları boyunca çeşitli engellerle karşılaşmaya devam etmektedir. Bu kavramsal çalışma, mevcut literatürün kapsamlı bir incelemesi yoluyla nörodivergent çalışanların örgütsel deneyimlerini ele almaktadır. Çalışma, nörodiversiteyi eksiklik temelli bir bakış açısıyla ele almak yerine, nörolojik farklılıkları insan çeşitliliğinin doğal bir boyutu olarak kabul eden örgütsel ve psikolojik bir bakış açısı benimsemektedir. Çalışmada özellikle iş yerinde kapsayıcılık, psikolojik güvenlik, liderlik uygulamaları, insan kaynakları yönetimi ve örgüt kültürüne dikkat çekilmektedir. Ayrıca, nörodiversiteye duyarlı örgütsel uygulamaların, farklı düşünme biçimlerinin bastırılmak yerine değer gördüğü ortamlar yaratarak çalışan refahını nasıl artırabileceği, örgütsel bağlılığı nasıl güçlendirebileceği ve yenilikçiliği nasıl geliştirebileceği tartışılmaktadır. İnceleme, nörodivergent çalışanların yaşadığı birçok iş yeri zorluğunun, onların nörolojik özelliklerinden değil, tarihsel olarak nörotipik varsayımlar etrafında tasarlanmış örgütsel sistemlerden kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla kapsayıcı iş yerleri yaratmak, bireysel uyarlamalardan daha fazlasını gerektirmekte; işe alım, yönetim uygulamaları, iletişim ve örgütsel politikalarda yapısal değişiklikler talep etmektedir. Çalışma, nörodiversiteyi desteklemenin hem etik bir sorumluluk hem de çalışan performansını, örgütsel dayanıklılığı ve uzun vadeli sürdürülebilirliği artırabilecek stratejik bir örgütsel yatırım olduğu sonucuna varmaktadır.
Source: DergiPark
Author: Sırakaya, Yeşim
Language: English
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Keywords: neurodiversity, neurodivergent employees, workplace inclusion, psychological safety, leadership practices, human resource management, organizational culture, autism spectrum disorder, attention deficit hyperactivity disorder, dyslexia, developmental coordination disorder, employee well-being, organizational commitment, diversity and inclusion, workplace accommodations, career development, performance evaluation (human resources), recruitment and hiring
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7223722327
