Sporcu Tükenmişliği ile Sporcu Ruh Sağlığı Arasındaki İlişkide Sporcu Öz Yeterlik ve Sporda Zihinsel Dayanıklılığın Aracı Rolünün İncelenmesi
Year: 2026
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Öz Bu araştırmanın amacı; sporcu tükenmişliği ile sporcu ruh sağlığı arasındaki ilişkide sporcu öz yeterlik ve sporda zihinsel dayanıklılığın aracı rolünün incelenmesidir. Sporcu tükenmişliğinin sporcu ruh sağlığı, sporcu öz yeterliği, sporda zihinsel dayanıklılık üzerine olan anlamlı etkilerini inceleyerek, sporcu tükenmişliğinin sporcu ruh sağlığı üzerinde etkisinde sporcu öz yeterliğinin aracı etkisini ve sporcu tükenmişliğinin sporcu ruh sağlığı üzerinde etkisinde sporda zihinsel dayanıklılığın aracı etkisini ortaya koymak. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüştür. Veriler, Sporcu Tükenmişlik Ölçeği, Sporcu Ruh Sağlığı Ölçeği, Sporcu Öz Yeterliği Ölçeği ve Sporda Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve PROCESS Macro 4.3 programının Model 4 seçeneği kullanılmıştır. Paralel aracılık analizinde 5000 bootstrap yeniden örneklemesi ve %95 güven aralığı esas alınmıştır. Sporcu tükenmişliği ile sporcu ruh sağlığı (r=-0,582), sporcu öz yeterliği (r=-0,548) ve sporda zihinsel dayanıklılık (r=-0,226) arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir (p<0,01). Sporcu ruh sağlığı ile sporcu öz yeterliği (r=0,799) ve sporda zihinsel dayanıklılık (r=0,509) arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,01). Paralel aracılık analizinde sporcu tükenmişliği ile sporcu ruh sağlığı arasındaki doğrudan ilişkinin negatif yönde anlamlı olduğu belirlenmiştir (b=-0,4530; p<0,01). Sporcu öz yeterliği (b=-0,6917; %95 GA [-0,8179; -0,5701]) ve sporda zihinsel dayanıklılık (b=-0,0598; %95 GA [-0,1026; -0,0254]) üzerinden hesaplanan dolaylı ilişkilerin de istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Bu araştırmada, sporcu tükenmişliği ile sporcu ruh sağlığı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ve sporcu öz yeterliği ile sporda zihinsel dayanıklılığın bu ilişkide istatistiksel olarak anlamlı paralel aracılık rolleri üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, sporcu tükenmişliği ile ruh sağlığı arasındaki ilişkinin anlaşılmasında öz yeterlik ve zihinsel dayanıklılık gibi psikolojik kaynakların da dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, sporcuların ruh sağlığını desteklemeye yönelik değerlendirme ve müdahale süreçlerinde tükenmişlik düzeylerinin yanı sıra öz yeterlik algılarının ve zihinsel dayanıklılıklarının da birlikte ele alınması önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Sporcu Tükenmişliği, Sporcu Ruh Sağlığı, Sporcu Öz Yeterliği, Sporda Zihinsel Dayanıklılık, Paralel Aracılık Analizi. Abstract This study aimed to examine the parallel mediating roles of athlete self-efficacy and mental toughness in sport in the relationship between athlete burnout and athlete mental health. The study employed a quantitative correlational survey design. Data were collected using the Athlete Burnout Scale, Athlete Mental Health Scale, Athlete Self-Efficacy Scale, and Sports Mental Toughness Questionnaire. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and Model 4 of PROCESS Macro version 4.3 were used for data analysis. Parallel mediation analysis was conducted using 5,000 bootstrap resamples and 95% confidence intervals. Significant negative correlations were found between athlete burnout and athlete mental health (r=-0.582), athlete self-efficacy (r=-0.548), and mental toughness in sport (r=-0.226) (p<0.01). Significant positive correlations were observed between athlete mental health and athlete self-efficacy (r=0.799) and mental toughness in sport (r=0.509) (p<0.01). Parallel mediation analysis indicated a significant negative direct association between athlete burnout and athlete mental health (b=-0.4530; p<0.01). The indirect associations through athlete self-efficacy (b=-0.6917; 95% CI [-0.8179, -0.5701]) and mental toughness in sport (b=-0.0598; 95% CI [-0.1026, -0.0254]) were also statistically significant. This study concludes that there is a significant negative relationship between athlete burnout and mental health, and that athlete self-efficacy and mental toughness in sports serve as statistically significant parallel mediators in this relationship. The findings indicate that psychological resources—such as self-efficacy and mental toughness—must be taken into account to understand the link between athlete burnout and mental health. Accordingly, it is important to consider not only burnout levels but also perceptions of self-efficacy and mental toughness when developing assessment and intervention processes aimed at supporting the mental health of athletes. Keywords: Athlete Burnout, Athlete Mental Health, Athlete Self-Efficacy, Mental Toughness in Sport, Parallel Mediation Analysis
Authors: Siner, Elanur, Uçan, İzzet
Institutions: Bitlis Eren University, Atatürk University
Language: English
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7223794852