Toz Metalurjisi Çeliklerinde Bilyalı Dövme Şiddeti ve Başlangıç Sertliği Arasındaki Sinerjik Etkinin İncelenmesi
Year: 2026
Type: conference-paper
Abstract: Bu çalışmada, Vanadis 4 Extra toz metalurjisi çeliğinin yüzey özelliklerini optimize etmek amacıyla uygulanan Shot Peening (SP) ve Severe Shot Peening (SSP) işlemlerinin, malzemenin başlangıç mikroyapısal durumuna bağlı olarak sergilediği değişimler araştırılmıştır. Deneysel çalışmalarda; ısıl işlemsiz, dekarbürize edilmiş ve folyo korumalı (dekarbürize edilmemiş) olmak üzere üç farklı ön hazırlık kondisyonuna sahip numuneler kullanılmıştır. Yüzey dövme işlemleri, S230 çelik bilyalar ile %100 (SP) ve %500 (SSP) doygunluk oranlarında gerçekleştirilmiştir. Karakterizasyon çalışmaları sonucunda, malzemenin başlangıç sertliğinin ve yüzey kalitesinin Shot Peening verimliliği üzerinde belirleyici olduğu saptanmıştır. Yüzey pürüzlülüğü (Ra ve Rz) analizlerinde, en yüksek pürüzlülük artışları düşük sertlikteki ısıl işlemsiz numunelerde gözlemlenirken, folyolu numunelerin yüzey formunu daha iyi koruduğu belirlenmiştir. Sertlik profili ölçümleri, Shot Peening işleminin yüzeyden itibaren yaklaşık 150-200 µm derinliğe kadar etkili bir pekleşme tabakası oluşturduğunu göstermiştir. Çalışmanın en dikkat çekici sonucu olarak; folyo koruması altında ısıl işlem görmüş numunelerde, SSP (Severe Shot Peening) uygulaması neticesinde 900 HV değerine ulaşan en yüksek yüzey sertliği elde edilmiştir. Ayrıca, SSP işleminin dekarbürize numunelerdeki yumuşama bölgesini tamamen ortadan kaldırarak yüzey sertliğini baz metal değerlerinin üzerine çıkardığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, toz metalurjisi çeliklerinde ekstrem yüzey sertliği değerlerine ulaşmak ve kimyasal olarak zayıflamış (dekarbürize) yüzey kusurlarını mekanik olarak onarmak için, malzemenin başlangıç ısıl işlem kondisyonu ile bilyalı dövme şiddetinin doğru kombinasyonunun kritik bir öneme sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Authors: Çağlar Hocalar, Nurşen Saklakoğlu
Institution: Manisa Celal Bayar University
Language: Turkish
Subfield: Mechanical Engineering
Field: Engineering
Domain: Physical Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7224094074
