Year: 2026
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Macera rekreasyonu sırasında karşılaşılan çevresel zorluklar ve beklenmeyen durumların bireylere stres yönetimi ve proaktif davranış geliştirme için fırsatlar sunduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda belirsizliklerle dolu bu ortamların, bireyleri, karşılarına çıkabilecek sorunlara önceden hazırlıklı olmaya, riskleri öngörmeye ve çözüm yolları üretmeye teşvik ettiği söylenebilir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı macera rekreasyonu ile uğraşan bireylerin stres yönetimi ve proaktif davranış düzeylerini bazı değişkenlere göre incelemek ve aralarındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu çeşitli türlerde macera rekreasyonu ile uğraşan 167 (51 kadın, 116 erkek) katılımcı oluşturmuştur. Katılımcıların yaş ortalaması 30.60±8.35’tir. Çalışmada veri toplama aracı olarak ‘Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği (SBÇYÖ)’ ve ‘Kısaltılmış Proaktif Kişilik Ölçeği (KPKÖ)’ kullanılmıştır. Verilerin analizinde; betimsel istatistik yöntemler, t-testi, ANOVA ve Pearson Correlation testleri kullanılmıştır. Katılımcıların stres yönetimi ve proaktif kişilik özellikleri orta seviyenin üzerindedir. Araştırma grubunu oluşturan katılımcıların KPKÖ’den aldıkları puanlar cinsiyet, eğitim düzeyi ve aktiviteye katılım süresine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmazken; SBÇYÖ’den aldıkları puanlar ise anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Öte yandan katılımcıların hem SBÇYÖ hem de KPKÖ’den aldıkları puanlar, gelir ve aktiviteye katılım sıklığına göre anlamlı bir şekilde farklılaşmamaktadır. Katılımcıların ölçeklerden aldıkları puanlar arasındaki korelasyon katsayısı SBÇYÖ’nin alt boyutları ile KPKÖ arasında pozitif yönde düşük ve orta düzeylerde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, erkek katılımcılar ile eğitim durumu lise olan ve aktivite katılım süresi 3-4 saat arasında olan katılımcıların stres yönetimi algılarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Öte yandan katılımcıların stres yönetimi ve proaktif davranışları, aylık gelir ve aktiviteye katılım sıklığına göre değişmemektedir. Ayrıca katılımcıların proaktif kişilik özellikleri arttıkça stres yönetimi algılarının da arttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, macera rekreasyonu faaliyetlerine katılan bireylerin proaktif kişilik özellikleri ile stres yönetimi becerilerinin ilişkili olduğu ve belirli demografik unsurlara bağlı olarak stres yönetimi algılarının daha güçlü bir eğilim gösterdiği görülmüştür.
Authors: Emirhan Şengül, Sonnur Küçük Kılıç, Erman Öncü
Institutions: Erzincan Binali Yıldırım University, Trabzon University
Language: Turkish
Subfield: Social Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7224762984