Bi̇li̇m Tari̇hi̇nde Yas Ve Melankoli̇: Freudcu Üç Narsi̇si̇sti̇k Yara Ve Epi̇stemoloji̇k Narsi̇si̇zmi̇n İnşasi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Sigmund Freud, modern bilimin gelişimini insanlık onuruna indirilen üç büyük “narsisistik yara” ile ilişkilendirmiştir: Kopernik devrimiyle mekânsal merkeziliğin kaybı, Darwinci evrimle türsel ayrıcalığın sarsılması ve psikanalizle rasyonel özne illüzyonunun çözülmesi. Bilim tarihi literatüründe bu süreç çoğu zaman rasyonel düşüncenin doğrusal ilerleyişi olarak yorumlanmıştır. Bu çalışma ise bu dönüşümleri kolektif bir psikodinamik travma ve tamamlanamayan bir yas süreci olarak ele almıştır. Bu çalışmada, bilimsel nesnellik ve rasyonalite ideallerinin yalnızca yöntemsel tercihler olmadığı; aynı zamanda öznenin yaşadığı merkez kaybına karşı geliştirilen telafi mekanizmaları olduğu ileri sürülmüştür. Bu çerçevede, Freud’un Yas ve Melankoli kuramından hareketle narsisizmin ortadan kalkmadığı, “epistemolojik narsisizm” adı verilen yeni bir biçimde yeniden ortaya çıktığı savunulmuştur. Bu bağlamda modern bilimin insanı simgesel merkez konumundan uzaklaştırdığı, ancak aynı zamanda bu kaybı bilgi üretimi yoluyla telafi ettiği gösterilmiştir. Çalışmada, bu telafi sürecinin doğayı ve bilinçdışını analiz eden ve bu sayede otorite kazanan bir “üst-özne” figürünün ortaya çıkışıyla ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Böylece modern bilim, yalnızca bir yıkım değil; aynı zamanda öznenin kaybettiği merkezi konumu yeniden kurma girişimi olarak yorumlanmıştır.Makale, bilimsel nesnellik ve rasyonalite ideallerini, öznenin deneyimlediği bu radikal merkez kaybına karşı geliştirdiği savunmacı telafi mekanizmaları olarak analiz etmektedir. Freud’un Yas ve Melankoli kuramından hareketle geliştirilen bu perspektif, narsisizmin bilimsel devrimlerle bütünüyle tasfiye edilmediğini; aksine biçim değiştirerek “epistemolojik narsisizm” olarak adlandırılan yeni bir örgütlenme biçimi altında yeniden yapılandığını savunmaktadır. Bu bağlamda modern bilim, insanı simgesel tahtından indiren bir yıkım süreci olmanın yanı sıra, bu yıkımın yarattığı narsisistik boşluğu bilgi üretimi aracılığıyla dolduran; doğayı ve bilinçdışını analiz eden bir “üst-özne” figürünün inşasını mümkün kılan savunma düzenekleri bütününü ifade etmektedir.
Source: Kilikya felsefe dergisi
Author: Eyüp Erdoğan
Institution: Mersin Üniversitesi
Language: Turkish
Subfield: General Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W7225087509