Yapay Zekâ Ve Öngörücü Polislik
Year: 2026
Type: article
Abstract: Yapay zekâ ve öngörücü polislik ismini taşıyan çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi ile birlikte kolluk faaliyetlerinde yaygınlaşan öngörücü polislik uygulamalarını ve bu uygulamaların Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü çerçevesindeki hukuki statüsünü incelemektedir. Bu nedenle çalışmada öncelikle yapay zekâ kavramı ve sınıflandırmaları ele alınacak; daha sonra tahmine dayalı, üretken ve ajan yapay zekâ ayrımı ile dar, genel ve süper yapay zekâ kategorileri açıklanacaktır. Ardından yapay zekâ alanında yaşanan gelişmelerin ceza adaleti sistemine ve kolluk faaliyetlerine yansımaları ile bu alanda yürütülen uluslararası çalışmalardan bahsedilecektir.Öngörücü polislik, genel olarak yer veya coğrafi temelli ve kişi temelli sistemler şeklinde ikili bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Yer temelli sistemler, belirli zaman dilimlerinde ve belirli coğrafi bölgelerde suç işlenme ihtimalini tahmin etmeye yönelirken; kişi temelli sistemler, bireylerin suç işleme ya da suç mağduru olma riskini değerlendirmektedir. Kişi temelli sistemlerin kullanıldığı öngörücü polislik uygulamaları ayrımcılık yasağı, özel hayatın ve kişisel verilerin korunması, özgürlük ve güvenlik hakkı, masumiyet karinesi, şeffaflık, hesap verebilirlik ve etkili başvuru hakkı bakımından ciddi riskler doğurabilmektedir. Bu nedenle Yapay Zekâ Tüzüğü’nde bazı öngörücü polislik uygulamalarının yasaklanması hükme bağlanmıştır. Tüzükte, kişi temelli öngörücü polislik uygulamalarında bireylerin suç işleme riskinin yalnızca profilleme veya kişilik özellikleri temelinde değerlendirilmesi yasaklı yapay zekâ uygulaması olarak kabul edilmiştir. Buna karşılık, suçla doğrudan bağlantılı objektif ve doğrulanabilir verilere dayanan ve insan değerlendirmesini destekleyen sistemler yasaklı olarak nitelendirilmemiş; yüksek riskli yapay zekâ sistemi olarak sınıflandırılmıştır. Bu çalışmada, Tüzüğün bu ikili düzenleme modeli değerlendirilecek ve uygulamada doğurabileceği temel hak riskleri ortaya konulacaktır.Son olarak, Avrupa Konseyi’nin 225 sayılı Sözleşmesi de öngörücü polislik bağlamında değerlendirilecektir.
Author: Berrin Akbulut
Institution: Selçuk University
Language: English
Subfield: Law
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7225392300