Work

Examination of sibling bullying and prosocial behaviors in adolescents with sibling diagnosed with autism spectrum dısorder

Year: 2025
Type: dissertation
Study design: Observational Study
Abstract: Bu araştırmada normal gelişim gösteren ergenlerin; “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB)” tanısı almış kardeşiyle olan ilişkisi zorba ve mağdur olma rolleri açısından incelenmiştir. Ayrıca normal gelişim gösteren kardeşlerin prososyal (olumlu sosyal) davranışlarının kardeşler arasındaki ilişkiyle bağlantısı araştırılmıştır. Buna ek olarak kardeşler arası ilişkilerin ve normal gelişim gösteren kardeşlerin prososyal davranış eğilimlerinin çeşitli değişkenlere (örneğin; normal gelişim gösteren kardeşin yaşı, cinsiyeti ve öğrenim durumu, OSB’li kardeşin yaşı ve cinsiyeti, kardeş sayısı, anne ve baba yaşı, anne ve baba mesleği) göre farklılaşma durumları ele alınmıştır. Araştırmada; genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma grubu kardeşi OSB’li olan 11-18 yaş aralığındaki normal gelişim gösteren 165 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, kişisel bilgi formu, geçerli ve güvenilir birer araç olan “Olumlu Sosyal Davranış Eğilimi Ölçeği (Prosocial Tendencies Measure, PTM) ve Türk Kardeş Zorbalığı Anketi (The Turkish Sibling Bullying Questionnaire, T-SBQ) aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler normallik sınamasına tabi tutulmuş ve normal dağılım gösterdiği için parametrik testlerle analiz edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 25 kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, cinsiyetin prososyal davranış ve zorbalık eğilimleri üzerinde önemli bir değişken olduğu belirlenmiştir. Örneğin; erkek ergenler kamusal sosyal davranışlarda daha aktifken, kız ergenler özgecilik gibi içsel sosyal davranışlarda daha yüksek puan elde etmişlerdir. Yaş değişkenine göre ise, 15-18 yaş grubundaki ergenlerin prososyal davranış eğilimlerinin 11-14 yaş grubundaki ergenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Kardeş yaşı 11-14 yıl aralığında olan ergenlerde duygusal, itaatkâr ve gizli sosyal davranışlar artış göstermektedir. Ayrıca OSB'li kardeşe sahip ergenlerde zorbalık eğilimlerinin erkeklerde daha yaygın olduğu bulunmuş; ancak zorbalık durumunda yaşa bağlı anlamlı bir farklılaşma tespit edilememiştir. Bu bulgular, OSB’li kardeşe sahip ergenlerin sosyal davranışlarını ve kardeşler arası zorbalık ilişkisini anlamada ve destek programları geliştirmede önemli ipuçları sunmaktadır.
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Field: Psychology
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225435008
Cites: 155
Cited by: 1
Related to: 10