Year: 2025
Type: dissertation
Abstract: Farmasötik soğuk zincir yönetimi, sıcaklık kontrollü üretim, depolama, paketleme ve dağıtımı içeren karmaşık ve kritik bir süreçtir. Farmasötik ürünler sıcaklık, nem, ışık ve titreşim gibi çevresel faktörlerden kolayca etkilenebilir. Farmasötik soğuk zincir süreçlerinde meydana gelen bir aksama, özellikle soğuk zincirin kırılma riskinin en yüksek olduğu lojistik faaliyetler sırasında, ciddi insan sağlığı sorunlarına ve mali kayıplara yol açmaktadır. Bu çalışma, soğuk zincir taşımacılığında anormal sıcaklık ölçümlerinin belirlenmesi için Rota Tespit Tabanlı Destek Vektör Regresyonu (RT-DVR) adı verilen yeni bir hibrit aykırı değer tespit yöntemi önermektedir. Bu yaklaşım iki aşamadan oluşmaktadır: (1) Rota Tespit (RT) algoritması, taşıma araçlarının rotalarını belirler ve büyük veri setinden gereksiz verileri eleyerek sağlam bir veri ön işleme süreci sağlar; (2) Destek Vektör Regresyonu (DVR) algoritması ise budanmış veriyi kullanarak modeli eğitir ve taşıma sırasında aralık dışındaki sıcaklık değerlerini tespit eder. Önerilen RT-DVR modeli, Türkiye'nin en büyük uluslararası lojistik firmalarından birine ait iki araca ilişkin bir yıllık sıcaklık veri kaydı üzerinde uygulanmıştır. Modelin performansı, Rastgele Orman ve Yapay Sinir Ağları algoritmalarının performansları ile karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma, sonuçların görselleştirilmesini ve rota tabanlı duyarlılık analizini içermekte olup, modelin soğuk zincir kırılmalarını tespit etmedeki sağlamlığını ve etkinliğini vurgulamaktadır. Farmasötik soğuk zincirde büyük veri analitiği ve makine öğrenmesi uygulamalarının nadirliği göz önüne alındığında, bu çalışma hem kuramsal hem de uygulamalı olarak yenilikçi bir katkı sunmaktadır. Çalışma, farmasötik soğuk zincir lojistiğinde kalite güvencesine yönelik ölçeklenebilir, otomatik ve doğru bir yaklaşım ortaya koymaktadır.
Author: Yıldız Özenç, Sevde Ceren
Language: Turkish
Subfield: Food Science
Domain: Life Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225436122
