Work

Assessment of adults’ treatment needs and costs in dental health services through the hospital information management system

Year: 2025
Type: dissertation
Study design: Observational Study
Abstract: Amaç: Bu araştırmanın amacı, bir diş hekimliği fakültesi kliniğine başvuran erişkin bireylerin ağız ve diş sağlığı hizmetlerine yönelik normatif tedavi ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçların Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile hasta perspektifinden maliyetlerini incelemektir. Bu doğrultuda, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) verileri kullanılarak, Andersen Davranışsal Modeli (ADM) çerçevesinde bu çıktılarla ilişkili faktörler analiz edilmiştir. Gereç ve Yöntem: Retrospektif-kesitsel tipteki bu araştırma, bir kamu diş hekimliği fakültesinin entegre öğrenci kliniğinde tedavi almış 345 erişkin hastanın HBYS kayıtlarına dayanmaktadır. Bağımlı değişkenler; periodontal, restoratif, endodontik, protetik ve cerrahi alanlardaki tedavi ihtiyaçları, SGK’ya fatura edilen tutarlar ve cepten ödeme yapma durumu olarak tanımlanmıştır. Tedavi ihtiyacı, yapılan ön analizler sonucunda, genel tedavi ihtiyacı puanının ortanca değeri (3) esas alınarak düşük ve yüksek tedavi ihtiyacı olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Bağımsız değişkenler ise ADM’ye göre cinsiyet, yaş grupları (15-64 yaş), medeni durum, sosyoekonomik statü (SES), sistemik hastalık varlığı, diş fırçalama ve sigara kullanma durumu olarak belirlenmiştir. Veriler, betimleyici istatistikler, Ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, karar ağacı analizi (CART algoritması), lojistik regresyon ve kümeleme analizleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Hastaların %98,3’ü periodontal, %83,8’i restoratif tedavi ihtiyacına sahiptir. En fazla işlem oranı protetik tedavilere (%35,06) aittir. Karar ağacı analizinde iki ayrı CART modeli oluşturulmuştur. İlk modelde yüksek tedavi ihtiyacı, orta yaş grubu (37-64 yaş), sigara kullanımı ve düşük SES ile ilişkilendirilmiştir. İkinci modelde ise yaş grubu analizden çıkarılmış; sigara kullanımı ve düzensiz diş fırçalama alışkanlığı yüksek tedavi ihtiyacı ile ilişkili bulunmuştur. Lojistik regresyon analizine göre yüksek SGK tedavi tutarı düzeyinde yer alma olasılığı, protetik tedavi ihtiyacı olanlarda 24,18 kat, endodontik tedavi ihtiyacı olanlarda 12,71 kat ve cerrahi tedavi ihtiyacı olanlarda 2,68 kat daha fazladır. Cepten ödeme yapma olasılığı, 49–64 yaş grubunda 11,6 kat, yüksek tedavi ihtiyacı olanlarda 8,6 kat ve düzensiz diş fırçalama alışkanlığı olanlarda ise 2 kat artmıştır. Kümeleme analiziyle hastalar, genç yaş-düşük maliyet, orta yaş-düşük maliyet ve orta yaş-yüksek maliyet olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Sonuç: Bulgular, tedavi ihtiyacı ve maliyet yükünün bireysel, davranışsal ve sosyoekonomik özelliklere göre farklılaştığını göstermektedir. Bu farklılıkların hasta profilleri üzerinden belirlenmesi, ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde öncelikli müdahale alanlarının tanımlanmasına olanak sunmaktadır. Hasta profiline dayalı hizmet planlaması, koruyucu uygulamaların yaygınlaştırılması ve sağlık davranışlarının iyileştirilmesine yönelik müdahaleler, hem tedavi ihtiyacının azaltılmasına hem de maliyetlerin kontrol altına alınmasına katkı sağlayabilir.
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Field: Dentistry
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225437564
Cites: 334
Cited by:
Related to: 10