Year: 2025
Type: dissertation
Abstract: Overektomili sıçanlarda metforminin kronik öngörülemeyen hafif stresteki etkisi Amaç: Amacımız, overektomi (OVE) ve kronik öngörülemeyen hafif stres (KÖHS) modeli uygulanan sıçanlarda metforminin; anksiyete benzeri davranışlar ve kognitif belirteçler, hipokampus, prefrontal korteks ve amigdalada sinaptik plastisite, inflamasyon ve apoptoz parametreleri üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: OVE işleminden 4 hafta sonra sıçanlara 2 hafta boyunca KÖHS protokolü ve birlikte başlanan metformin tedavisi, uygulanmıştır. Davranışsal değerlendirmeler açık alan testi (OFT), yükseltilmiş artı labirent (EPM) ve yeni nesne tanıma testi (NORT) ile, biyokimyasal incelemeler ise ELISA testi ile yapılmıştır. Bulgular: OVE+KÖHS grubunda kontrol ile kıyaslandığında anksiyete düzeyi belirgin şekilde arttı; OFT testinde merkezde geçirilen süre (p<0.01), şahlanma (p<0.01) ve süslenme (p<0.05) sayıları azaldı. EPM testinde OVE+KÖHS grubunda kontrole göre anksiyete indeksi (p<0.01) ve donma süresi (p<0.001) artarken, NORT testinde tanıma belleği zayıfladı (p<0.001). Metformin tedavisi ise bu davranışsal bozuklukları anlamlı düzeyde düzeltti. OVE+KÖHS grubunda, control grubuna göre; hipokampus, prefrontal korteks ve amigdalada BDNF (p<0.01–0.05) ve sinaptofizin (p<0.05) düzeyleri azalırken; kaspaz-9 aktivitesi arttı (p<0.05–0.001). Metformin tedavisi, bu parametrelerde anlamlı bir iyileşme sağladı (p<0.05–0.001). Sonuç: Bulgularımız, OVE+KÖHS modelinde uygulanan metforminin sinaptik plastisiteyi artırdığını, apoptozu azalttığını ve anksiyete benzeri davranışları hafiflettiğini göstermektedir. Metformin, özellikle menopoz sonrası döneme ait psikiyatrik bozuklukların tedavisinde potansiyel bir farmakolojik ajan olarak değerlendirilebilir.
Author: Özsağır, Mehmet Haktan
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Subfield: Behavioral Neuroscience
Field: Neuroscience
Domain: Life Sciences
Keywords: metformin, ovariectomy, chronic unpredictable mild stress, anxiety-like behavior, spatial recognition memory, hippocampus, prefrontal cortex, amygdala, synaptic plasticity, brain-derived neurotrophic factor, synaptophysin, caspase-9, apoptosis, neuroinflammation, antidepressant-like effects, female rats, menopause model, oxidative stress, neuroprotection
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225440179
