The relationship between executive functions, computational thinking skills and temperament in preschool
Year: 2024
Type: dissertation
Study design: Observational Study
Abstract: Okul öncesi dönemde çocuklar kendileri için belirledikleri hedeflere ulaşmak için davranış, duygu ve düşüncelerini yönlendirmeye ve bu unsurları kontrol etmek için zihinsel stratejileri kullanmaya başlarlar. Yürütücü işlevler, çocukların problem çözme ve düşünme üzerinde kontrol kurmayı nasıl öğrendikleri, bir başka deyişle kendi düşünce ve davranışlarını kontrol etme ya da düzenleme yeteneklerini nasıl edindiklerini açıklamak için klasik bilgi işleme modelinde ortaya atılan bir kavramdır. Etkili problem çözebilmek için bir başka beceri ise 21. yy. eğitimine rehber olacak standartlar geliştirilirken öğrencilerin sahip olması istenen özelliklerden biri olarak da adlandırılan bilgi işlemsel düşünme becerisidir. Buna göre bilgi işlemsel düşünür olmak için çocuklar; soyut modeller, algoritmik düşünme ve teknoloji destekli yöntemlerle problemleri formüle edebilmelidir. Aileler ve uzmanlar tarafından fark edilen, çocukların önemli derecede farklılaşan tutum ve davranışları, birtakım becerilere sahip olma düzeylerinden kaynaklanır ancak mizacın da etkisiyle şekillenir. Mizacın çocuğun özellikle sosyal ve duygusal gelişiminde rolü olmasıyla birlikte aile, okul ve çevre hayatına ne kadar uyum sağlayacağı üzerinde de ileriye yönelik etkisi bulunmaktadır. Araştırmada 4-5 yaş arasındaki çocukların sahip olduğu problem çözmek için gerekli olan yürütücü işlevler ve bir üst bilişsel beceri olan bilgi işlemsel düşünme ile, bireyin çeşitli deneyimlere ve sosyal problem çözmek gibi sosyal etkileşim kalıplarına duyarlılığını belirleyen mizacın ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 4-5 yaş arasındaki çocukların yürütücü işlevler, bilgi işlemsel düşünme becerileri ve mizaç arasındaki ilişki çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modelinde düzenlenmiştir. 4-5 yaş arasındaki çocukların bilgi işlemsel düşünme becerilerini ölçmek için Relkin ve Bers (2021) tarafından geliştirilen “Tech-Check-K” ölçeği kullanılmıştır. Çocukların yürütücü işlev becerilerini ölçmek için Willoughby ve arkadaşları tarafından 2016 yılında geliştirilen Türkçeye uyarlaması Hamamcı (2020) tarafından yapılan “Yürütücü İşlevler Bataryası-Bilgisayar Donanımlı Dokunmatik” ölçeği kullanılmıştır. 4-5 yaş arasındaki çocukların mizaç özelliğinin belirlenmesinde ise annelerine uygulanacak olan, Yağmurlu ve Sanson (2009) tarafından geliştirilen “Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada yer alan değişkenlerin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi için Çocuk-Aile Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çocuklara yönelik söz konusu ölçeklerden elde edilen veriler yorumlanmak üzere istatistik paket programıyla (SPSS 25) analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda dağılımın normal olduğu kabul edilmiş ve varsayımlar doğrultusunda parametrik testler kullanılmıştır. Ölçekler arasında ilişki olup olmadığını tespit etmek amacıyla korelasyon analizi uygulanmıştır. Ölçekler arasındaki yordayıcılığın belirlenmesinde ise Çoklu Regresyon Analizi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucu demografik değişkenlerin yürütücü işlevler ve bilgi işlemsel düşünme becerilerinin her ikisi üzerinde de belirgin bir etkisi bulunmadığı görülürken cinsiyet değişkenine ait analizlerin sonucunda mizaç özelliklerinde sebatkarlık konusunda kızların erkeklere göre daha yüksek bir eğilime sahip olduğu görülmüştür. Doğum sırasına göre ilk çocukların sıcakkanlılık düzeyi yüksek, son çocukların ise tepkisellik düzeyi daha yüksek çıkmıştır. Lisans ve üstü eğitim düzeyindeki anne babalara sahip çocukların ritmiklik mizaç özelliği ortalamaları daha yüksek olmuştur. Bilgi işlemsel becerilerin yordanmasına ilişkin çoklu regresyon analizine göre tepkisellik, sebatkarlık ve sıcakkanlılık özelliklerinin artışı bilgi işlemsel düşünme becerileri üzerinde negatif, ritmiklik ise pozitif etkiye sahiptir. Yürütücü işlevler bilgi işlemsel düşünme becerileri üzerinde pozitif bir etkiye sahiptir. Bu sonuç, çocukların yürütücü işlevlerinin daha iyi olmasının, genel olarak bilgi işlemsel düşünme becerilerini de artırdığını açıklayabilir.
Author: Kavgacı, Merve
Language: Turkish
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225445175