Analysis of 4Cs of athlete outcomes and the interaction of relative age effect in football players
Year: 2025
Type: dissertation
Study design: Observational Study
Abstract: Amaç: Bağıl yaş etkisi (BYE), aynı yaş grubunda yer alan ancak doğum ayları farklı olan bireylerin rekabet ortamında dezavantaj yaşamalarına neden olacak bir durum olarak görülmektedir. Bu araştırma, 14–18 yaş aralığındaki lisanslı futbolcularda BYE’nin bütüncül spor kazanımları olan yetkinlik, özgüven, bağ kurma ve karakter gelişimi üzerindeki etkilerini; cinsiyet, yaş grubu, doğum çeyrekleri ve oyun pozisyonu değişkenleri doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yöntemine dayalı olarak tasarlanmış ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'de farklı lig düzeylerinde yer alan 14–18 yaş aralığındaki toplam 561 lisanslı kadın ve erkek futbolcu oluşturmaktadır. Veriler, Pozitif Gençlik Gelişim Ölçek Paketi ile toplanmış; analizler Jamovi 2.3.28 aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p < .05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Doğum çeyreklerine göre bütüncül spor kazanımlarında anlamlı fark bulunmamıştır. Futbolcuların doğum tarihlerinin ilk çeyrekte toplanması, BYE’nin varlığını desteklemektedir. Erkek futbolcuların yetkinlik, özgüven, antrenör-sporcu ilişkisi ve prososyal davranış puanları, kadınlara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Erkek futbolcularda BYE belirgin şekilde görülürken, kadın futbolcularda anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. 2011 doğumlu futbolcular, özgüven düzeyi en yüksek, antrenörleriyle ilişkisi en güçlü ve antisosyal davranış puanı en düşük gruptur. Yetkinlik ve antrenör-sporcu ilişkisi boyutlarında kaleciler en yüksek puanlara sahip olmuştur. Oyun pozisyonu ile doğum çeyrekleri arasında anlamlı ilişki bulunmasa da tüm pozisyonlarda doğumların ilk çeyrekte yoğunlaştığı gözlenmiştir. Sonuç: BYE, fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişim üzerinde etkili sistemsel bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda, BYE’ye duyarlı yapıların geliştirilmesi, antrenör eğitimlerinin farkındalık temelli yeniden düzenlenmesi ve yaşa uygun fırsat eşitliğini gözeten politikaların uygulanması önem arz etmektedir. Ayrıca, Spor Katılımlı Gelişim Modeli ve Spora Yönelik Kişisel Kazanımlar Yaklaşımı’nın birlikte ele alınması, genç sporcuların gelişimini çok yönlü değerlendiren bir kuramsal temel sunmaktadır.
Author: Pınarlı, Elifnur
Language: Turkish
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225445219
