SUMO ile Acil Durum Araçlarının Rota Optimizasyonu: Aydın İli Ambulans Örneği
Year: 2026
Type: article
Abstract: Ambulansın olay yerine ulaşma süresi (Emergency Response Time, ERT), acil sağlık hizmetlerinde hasta sağkalımını doğrudan belirleyen kritik bir parametredir. Bu çalışmada, Aydın ili Efeler ilçesinin gerçek kent içi yol ağı üzerinde ambulans ERT'si SUMO mikro-simülasyon ortamında analiz edilmiştir. Bu amaçla, iki devlet hastanesinden dört acil müdahale bölgesine yönelik sekiz güzergâh, referans, iki farklı konumda yol kapanması ve yoğun trafik olmak üzere dört senaryoda, üç yönlendirme algoritmasıyla (Dijkstra, A* ve bu çalışmada önerilen kavşak cezalı P-Dijkstra) ve on bağımsız rastgele tohumla koşularak toplam 960 simülasyon gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kompakt kentsel ağlarda ERT'nin baskın belirleyicisinin mesafe değil kavşak sayısı olduğunu ortaya koymuştur. Nitekim bir kavşak geçişi ortalama 26,9 saniyelik gecikmeye karşılık gelirken, 100 metrelik ek mesafe yalnızca 2,8 saniyelik bir artış üretmektedir (R² = 0,742). Bu bulgu üzerine önerilen P-Dijkstra, referans senaryoda ortalama ERT'yi %8,8 azaltmıştır. Yoğun trafik senaryosunda (S3) ortalama ERT referans senaryoya kıyasla %51,2, ortalama yakıt tüketimi ise %6,2 artmıştır. Bunlara ek olarak, bazı rota-senaryo geçişinde yol kapanmasının ERT'yi %19,4'e varan oranda azalttığı Braess-benzeri bir etki gözlenmiştir. Çalışmada ayrıca, süre ve yakıt tüketimini birlikte değerlendiren çok kriterli bir maliyet fonksiyonu aracılığıyla her vaka için en uygun kaynak hastane belirlenmiştir. İki hastanenin genel ortalamaları birbirine yakın olsa da tercih edilen hastanenin vakanın konumuna ve aciliyet düzeyine göre değiştiği gösterilmiştir. Bütün bu bulgular, rota algoritmasının ve hastane atamasının koşulsuz birer varsayılan olarak değil, ağ topolojisine ve trafik rejimine duyarlı stratejiler olarak ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.
Author: Hüseyin Abacı
Institution: Adnan Menderes University
Language: English
Field: Decision Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7233586398
