Award

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri Uyku Hali (Dormancy) Modelleri Oluşturulması Ve Etiyopatogenezinin Omik Yöntemlerle Araştırılması

Description: Akciğer ve solunum yolları kanserleri Türkiye'de ve Dünya'da en sık görülen ve ölümcül kanser türleridir. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK), akciğer kanserlerinin % 85'ine karşılık gelmektedir ve yeni tanı alan hastaların % 70'inde yerel olarak ilerlemiş veya metastatik kanser bulunduğu gözlenmektedir. Metastazların önemli bir kısmı yıllar boyu sessiz kalabilme ve tedaviye direnç gösterme özelliği olan mikrometastazlardır. Kemoterapi ve radyoterapi yaklaşımlarının çoğu bölünen hücreleri hedeflemektedir ve bölünmeyen ve uyku (dormancy) halindeki mikrometastazlar bu tedavilere dirençlidir. Uyku durumundaki hücreler hayattadır, senesense girmemiştir, fakat bölünmemektedir. Tam anlaşılamayan bir şekilde, uyku durumundaki hücreler primer tümör oluşumundan yıllar sonra uyanabilmekte ve hastalarda yeniden tümör oluşumuna neden olmaktadır (nüks). Kanserli hücrelerin uyku durumuna girmelerinin ardındaki moleküler mekanizmalar meme kanseri dahil az sayıda kanser model alınarak çalışılmıştır. İlginçtir ki, akciğer kanserinin klinik önemi ve görülme sıklığına rağmen literatürde akciğer kanseri hücrelerinin uyku durumu ile ilgili yeterli bilgi yoktur ve çok az sayıda çalışma yapılmıştır. Projemizde insan KHDAK uyku durumunun 3 boyutlu hücre kültürü yöntemi ile in vitro hücresel modelleri oluşturulmuştur. Bu modeller kullanılarak yapılan omik analizler (transkriptomik, proteomik ve metabolomik) sayesinde uyku hali oluşumu ile bağlantılı yeni mRNA'lar, mikroRNA'lar, proteinler ve metabolitler keşfedilmiştir. Uyku bağlantılı bu yeni gen ve proteinlerin ifadesi, insan KHDAK primer tümör ve mikrometastaz serilerinde, bilinen kanser ve uyku durumu belirteçleri ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Doku setlerinde de umut var sonuç elde edilen bazı yeni proteinlere karşı ilaç taramaları da yapılmış ve aday ilaçların 2 ve 3 boyutlu hücre kültürü modellerinde kanser ve uyku haline karşı etkileri gösterilmiştir. TÜBİTAK 1003, 216S489 kodlu proje kapsamında 1 derleme ve 1 araştırma makalesi basılmış ve birçok konferansta bildiri sunumları yapılmıştır. Ayrıca en az 3 özgün araştırma makalesi ve bir kitap bölümü hazırlanma aşamasındadır. Ek olarak proje, 5 yüksek lisans, 3 doktora ve 1 doktora sonrası araştırmacının yetiştirilmesine de katkıda bulunmuştur.

Funder: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu

Funding type: research

Funder scheme: SBAG

Start date: 2017-12-15

End date: 2021-06-15