Türkü Söylüyor Otlar: Toplumsal Irkçı ideolojiden bireysel psikolojik çöküntüye
Year: 2013
Type: article
Abstract: Doris Lessing’in 1950’de yayinladigi ilk romani The Grass is Singing (Turku Soyluyor Otlar) temelde somurgecilik ve irkcilik konularini ele alan, Guney Afrika’da, Rodezya’da siyah-beyaz ayirimi yapilan ve iki dunya savasi sonrasi donemi yansitan bir romandir. Beyaz toplumun kadina bakisi, kadinin ataerkil ve ayrica kolonyal toplumdaki yeri romanda irkcilik konusuna eslik eden diger konular olarak karsimiza cikmaktadir. Roman Rodezya’nin yerli halkina kadin ya da erkek olsun beyazlar tarafindan yoneltilen irkci tavirlari ve yerli halkin Avrupali beyaz efendileri karsisinda ikinci sinif olarak goruldugunu yansitmaktadir. Bir koloni-sonrasi edebiyat urunu olarak, Turku Soyluyor Otlar, yerli ve beyaz arasindaki gerginligi resmederek, siyahbeyaz ayirimini ve esitsizligini siddetle elestirmektedir. Ayni zamanda kadin erkek arasindaki esitsizligi de kadinin erkek egemenligi ile surdurdugu yasamini vurgulayarak elestirmektedir. Bu calismada oncelikle irkcilik hakkinda bir dizi soylem iceren romanda somurgecilik ve irkciligin nasil yansitildigi arastirilacak ve daha sonra yapi-sokum teknigiyle beyaz adamin irkcilik ideolojisinin nasil tersine cevrildigi ve degersizlestirildigi gosterilecektir. Lessing’in siyah- beyaz birlikteliginde gorulen efendi-kole iliskisi, beyaz adamin siyah adama baskici tutumu ve koloni kulturu gibi temalari romanin ana karakteri Mary Turner’in yasamiyla birlestirerek vermesi, bizi kadin-erkek iliskisi, kadinin modern ve kolonyal toplumdaki yeri, ata-erkil sistemin kadina getirdigi dayatmalar, kadinin yasami, kadinin ic dunyasi ve sonunda kadinin trajedisi gibi konulara da yogunlasmayi gerekli kilmaktadir. Lessing ayni zamanda Mary gibi trajik bir kadin karakter yaratarak, beyaz adamin irkciliga eslik eden uygarlik soylemini tersine cevirmistir. Nasil ki beyaz adam kendisini yerlilerden daha ustun ve uygar gorup, yerliyi irkci ve baskici tutumu ile marjinallestiriyor ise, ayni sekilde beyaz toplum da ata-erkil sistemle kadini ayni sekilde degersiz kilmaktadir. Bu durum bu calismada Lessing’in beyaz adamin uygarlik ve irkcilik soylemlerini tersine cevirmesi olarak saptanmistir. Bu nedenle Mary’nin trajedisi uzerine ayrica odaklanilmistir. Mary romanda ilk once bagimsiz bir kadin daha sonra ise kolonyal bir ortamda yerli hizmetcilerini suclayan ve yerlileri asagilayan bir kadin ve ayni zamanda sosyal bir kadindan a-sosyal bir kadina donusen biri olarak ve son olarak da istedigi yasam ile kendisine empoze edilen gercekte surdurdugu yasam arasindaki zitliktan dolayi aci ceken, hayal kirikligina ugramis, kendini yasadigi toplumdan soyutlamis, evliligindeki uyumsuzlukla cokmus ve delilige dogru yaklasan ve sonunda da hizmetcisi Musa tarafindan trajik bir olume maruz kalmis bir kadin olarak resmedilmektedir. Bu makalenin, Lessing’in Turku Soyluyor Otlar adli romanini, irkcilik konusunu kadinin toplumdaki trajik durumu konusu ile birlestirip irdelemesi acisindan, eserle ilgili daha once yapilan calismalardan farkli olacagi dusunulmektedir.
Author: Mevlüde Zengin
Language: Turkish
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Keywords: Doris Lessing, The Grass Is Singing, racism, colonialism, patriarchy, gender inequality, master-slave relations, Mary Turner, postcolonial critique, Rhodesia, racial segregation, colonial women, anti-colonial resistance, feminist literary criticism, postcolonial literary criticism, postcolonial feminism
SDG: Reduced inequalities
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W1562937101
