Year: 2015
Type: book-chapter
Abstract: W 1995 roku Papieska Rada do spraw Popierania Jedności Chrześcijan opublikowała dokument pt.Pochodzenie Ducha Świętego w tradycji greckiej i łacińskiej 1 , nazywany także "Wyjaśnieniem".W dokumencie zawarte zostało aktualne stanowisko Kościoła rzymskokatolickiego na temat spornej kwestii Filioque.Dokument ten został opracowany na życzenie Jana Pawła II, zawarte w homilii wygłoszonej dnia 29 czerwca 1995 roku w bazylice św.Piotra w obecności patriarchy Konstantynopola Bartłomieja I. Papież wyraził wówczas 1 Por.Conseil Pontifical pour la Promotion de l'Unité des Chrétiens, "Dans son premier rapport".Les traditions grecque et latine concernant la procession du Saint-Esprit, "L'Osservatore Romano" 1995, 13 septembre, s. 1, 4; tekst francuski także w: "Service d'Information" II/III (1995) nr 89, s. 87-91.Nieco później dokument ten został wydany w formie osobnej publikacji pt.Les traditions grecque et latine concernant la procession du Saint-Esprit, [Rome] 1996 (po tekście francuskim zamieszczono także tekst grecki, angielski i rosyjski dokumentu).Przekład polski: Papieska Rada do spraw Popierania Jedności Chrześcijan, Pochodzenie Ducha Świętego w tradycji greckiej i łacińskiej, "L'Osservatore Romano" 18 (1997) nr 11, wyd.polskie, s. 36-39 oraz [w:] Ut unum.Dokumenty Kościoła katolickiego na temat ekumenizmu 1982-1998, red.S. C. Napiórkowski, K. Leśniewski, J. Leśniewska, Lublin 2000, s. 161-168.W niniejszym opracowaniu posługujemy się przekładem polskim, zamieszczonym w wyżej wspomnianym zbiorze dokumentów, a w przypadku drobnych rozbieżności mamy na uwadze także tekst oryginalny (francuski) prezentowanego dokumentu.Tadeusz Kałużny SCJ 108 pragnienie, aby tradycyjna doktryna zawarta w Filioque, obecnym w liturgicznej wersji łacińskiego credo, została tak wyjaśniona, by ukazać jej całkowitą zgodność z nauczaniem Soboru Konstantynopolitańskiego z 381 roku 2 .Celem niniejszego tekstu jest próba ukazania recepcji "Wyjaśnienia" w teologii katolickiej i prawosławnej oraz w oficjalnym dialogu katolicko-prawosławnym.Nie chodzi o wyczerpujące przedstawienie wszystkich głosów w tej sprawie, co w ramach jednego artykułu byłoby niemożliwe, ale o ukazanie kierunku ekumenicznej refleksji wokół interesującego nas dokumentu.Prezentowany temat zostanie rozwinięty w czterech punktach: 1) istotne elementy treściowe "Wyjaśnienia" z 1995 roku; 2) opinie teologów katolickich na temat watykańskiego dokumentu; 3) reakcje teologów prawosławnych na rzymski dokument; 4) recepcja "Wyjaśnienia" w oficjalnym dialogu katolicko-prawosławnym. Istotne elementy treściowe "Wyjaśnienia" z 1995 rokuPrezentację katolickiego stanowiska na temat pochodzenia Ducha Świętego Papieska Rada do spraw Popierania Jedności Chrześcijan zawarła w dwóch częściach, poprzedzonych krótkim wprowadzeniem 3 .2 Por.J. Warzeszak, Pochodzenie Ducha Świętego w tradycji greckiej i łacińskiej według Papieskiej Rady ds.Popierania Jedności Chrześcijan, "Warszawskie Studia Teologiczne" 11 (1998), s. 365. 3 W strukturze tekstu dwie części (bez podziału na numery) zostały wyodrębnione jedynie gwiazdkami (bez tytułów).Taki podział treści przyjmuje większość komentatorów watykańskiego dokumentu.Por.J. Y. Brachet, E. Durand, La réception de la "Clarification" de 1995 sur le Filioque, "Irénikon" 78 (2005) nr 1-2, s. 107-108; L. Lies, Derzeitige ökumenische Bemühungen um das "Filioque", "Zeitschrift für Katholischen Theologie" 122 (2000), s. 317-353; A. Cozzi, Il "Filioque" alla luce del principio reciprocita.L'esigenza di "riconcettualizzare" la dottrina trinitaria, "Teologia" 29 (2004) nr 1, s. 43-72; J. Bujak, Kwestia "Filioque" w doktrynalnym dialogu katolicko-prawosławnym, "Teologia w Polsce" 2 (2008) nr 2, s. 313; W. Kasper, Vie dell'unita.Prospettive per l'ecumenismo, Brescia 2006, s. 162-163.Dla niektórych teologów podział dokumentu na dwie części nie jest satysfakcjonujący i w jego treści wyodrębniają trzy, a nawet cztery części.Podział na trzy części proponuje m.in.J. M. Garrigues, Les traditions grecque et latine concentrant la procession du Saint-Esprit, "Irenikon" 3 (1995), s. 356-368, podjęty także przez J. Galota, L'origine éternelle de l'Esprit Saint, 4 Por.Międzynarodowa Komisja Mieszana do Dialogu Teologicznego między Kościołem Rzymskokatolickim a Kościołem Prawosławnym, Misterium Kościoła i Eucharystii w świetle tajemnicy Trójcy Świętej (Monachium 1982), I.6, [w:] W. Hryniewicz,
Author: Tadeusz Kałużny
Language: Polish
Subfield: Religious studies
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: gold
OpenAlex ID: W2476428697