Year: 2016
Type: article
Abstract: Narodziny i pierwsze lata polityki imigracyjnej Francji (1945-1952) Wprowadzenie Przed II wojną światową Francja przyjmowała imigrantów przez ponad pół wieku, jednak cały czas brakowało państwowej polityki imigracyjnej.W praktyce zarządzanie zagadnieniami w tym obszarze było ciągiem spontanicznych decyzji, wynikających z krzyżowania się rozmaitych przesłanek natury ekonomicznej bądź demograficznej.Naturalnie, niebagatelną rolę odgrywały również doraźne interesy polityczne francuskich rządów 1 .Obecność licznych cudzoziemców we Francji wynikała z wieloletniego spadku wskaźników demograficznych wewnątrz społeczności francuskiej.Było to związane z dominującym od blisko trzech stuleci modelem rodziny, zgodnie z którym starano się ograniczać liczbę dzieci.Dodatkowo, I wojna światowa przyniosła wielkie straty w ludziach.W wyniku działań wojennych zginęło ponad półtora miliona Francuzów.Kolejną przyczyną, dla której Francja potrzebowała rąk do pracy, była niechęć rodzimej społeczności do wykonywania najcięższych zawodów, które jednak były niezbędne z punktu widzenia gospodarczego, jak np.zawód górnika czy robotnika rolnego.Pierwsze układy dwustronne (z Włochami i z Belgią) o dobrowolnej imigracji zagranicznej siły roboczej do Francji zostały podpisane jeszcze przed I wojną światową.Po 1918 r. najważniejsze układy podpisano w 1919 r. z Włochami, Polską, a także z Czechosłowacją 2 . 1 P. Weil, Liberté, égalité, discriminatons : L' « identité nationale » au regard de l'histoire, Paris 2009, s. 26. 2 G. Noiriel, Le Creuset français : Histoire de l'immigration, XIXe -XXe siècles, Paris 1988, s. 114; P. Weil, La France et ses étrangers : L'aventure d'une politique de l'immigration de 1938 à nos jours, Paris 2004, s. 22-24.Doświadczenie masowej imigracji w okresie dwudziestolecia międzywojennego, jak również dojmująca w pierwszych latach po II wojnie światowej świadomość potrzeby uzupełnienia strat demograficznych i ekonomicznych Francji, tworzyły korzystny kontekst dla podjęcia wyzwania ustanowienia państwowego modelu polityki imigracyjnej.Taka polityka miała w założeniu regulować zasady imigracji, pobytu imigrantów we Francji, podejmowania i wykonywania przez nich pracy oraz promować ich postępującą integrację.Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie sposobów realizacji powyższych założeń we Francji w pierwszych latach po II wojnie światowej, tj.w okresie gdy kształtowała się francuska polityka imigracyjna.Ważna wydaje się również refleksja nad tym, czy efekty podjętych działań były zgodne z celami, które im przyświecały.Można ten problem sformułować jeszcze inaczej: czy francuska polityka imigracyjna w pierwszych latach po II wojnie światowej okazała się skuteczna. Geneza polityki imigracyjnej Francji po II wojnie światowejPo zakończeniu II wojny światowej, w świetle spisu powszechnego z 10 marca 1946 r., Francję zamieszkiwało 1 743 619 cudzoziemców i 853 144 Francuzów naturalizowanych, tzn.takich, którzy uzyskali obywatelstwo francuskie w wyniku decyzji administracyjnej, wcześniej zaś posiadali obywatelstwo innego państwa.Wreszcie oddzielną kategorię stanowiło 22 114 "algierskich muzułmanów" 3 .Najliczniejszą grupą narodowościową wśród cudzoziemców mieszkających we Francji tuż po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej byli Włosi w liczbie 450 764, co stanowiło 25,9% ogółu obcokrajowców w tym kraju.Z pewnością liczba ta była jeszcze wyższa, biorąc pod uwagę napływ pewnej liczby nielegalnych imigrantów drogą przez Alpy.Drugą najliczniejszą grupą cudzoziemców byli Polacy w liczbie 423 470, czyli 24,29%.Kolejnymi grupami narodowościowymi byli: Hiszpanie -302 201 osób, tj.17,3%; Belgowie -153 299 osób, tj.8,8%; Szwajcarzy -53 526 osób, tj.3,1% oraz Rosjanie -50 934 osoby, tj.2,9% ogółu obcokrajowców we Francji 4 .Już po wyzwoleniu większości terytorium Francji spod okupacji niemieckiej, w trakcie przemówienia programowego w Zgromadzeniu Konsultacyjnym 2 marca 1945 r., gen.Charles de Gaulle, premier Tymczasowego Rządu Republiki Francuskiej, zwrócił uwagę, że we Francji w dalszym ciągu brakuje mężczyzn, a tym samym -rąk do pracy.Wtedy również wyraził życzenie, aby we Francji pojawiło się "dwanaście milionów pięknych małych dzieci", wraz z nową, racjonalną i metodyczną polityką, mającą na celu przyjęcie "dobrych elementów" poprzez ich imigrację do społeczności francuskiej 5 .Bez wątpienia gen.de Gaulle miał na uwadze zarówno aspekt demograficzny, jak i zagadnienie integracji imigrantów w kraju osiedlenia.
Author: Paweł Sękowski
Institution: Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University
Language: Polish
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W2767528630