Some Opinions on the Idea of Foundation of Bakteriyolojihane in the Light of Archive Documents
Year: 2018
Type: article
Abstract: Mikrobiyoloji, XIX. yüzyıldaki gelişmeler sayesinde tıbbın müstakil bir dalı olarak kendisini göstermiştir. Osmanlı İmparatorluğu da mikrobiyolojideki gelişmeleri ve yenilikleri yakından takip etmiş, bu amaçla bilhassa Paris'teki Pasteur Enstitüsü ile iyi ilişkiler kurmuştur. Hatta, çok sayıda doktor ve baytarı araştırmalar yapmak üzere Paris'e göndermiştir. Kasım 1893 yılı başlarında resmi olarak açılan ve faaliyetlerine başlayan Bakteriyolojihâne-i Şâhâne'nin kuruluş süreci bilinmektedir. 1893 yılındaki kolera salgını ve bu salgında alınacak tedbirleri göstermek üzere İstanbul'a gelen Dr. André Chantemesse (1851-1919) bu konuda aktif bir rol oynamıştır. Ancak, daha önce Paris'te Pasteur Enstitüsünde araştırmalar yaparak yurda dönen iki hekim, Dr. Rifat Hüsameddin ve Dr. Hasan Zühdü, bu olaylardan daha önce İstanbul'da bir bakteriyoloji laboratuvarı kurulmasını teklif etmişlerdir. Hatta bu laboratuvarın nasıl işleyeceği, neler yapılacağı, ne kadar bütçe ayrılması gerektiği gibi konuları da düşünmüşler ve hazırladıkları ayrıntılı raporu yetkili makamlara takdim etmişlerdir. Bununla birlikte, araya giren bazı sebepler bu laboratuvarın kurulmasını geciktirmiştir. Sonunda aşağı yukarı aynı vasıflarda ve aynı işleri yapacak olan bir bakteriyoloji laboratuvarı (Bakteriyolojihâne-i Şâhâne) İstanbul'da kurulmuş, ancak başına Fransa'dan bir doktor ''Dr. Maurice Nicolle (1862-1932)'' getirilmiştir. Arşiv belgelerine dayanarak hazırlanan bu çalışmada, Bakteriyolojihâne-i Şâhâne'nin kuruluşundan önce İstanbul'da bir bakteriyoloji laboratuvarı kurulması fikrinin Osmanlı hekimleri tarafından dile getirildiği gösterilmektedir. Arşiv belgelerinin dikkat ve titizlikle incelenmesi sayesinde tıp ve bilim tarihimizle ilgili daha pek çok konunun aydınlığa kavuşacağı düşünülmektedir.
Author: Emre KARACAOĞLU
Language: English
Subfield: History and Philosophy of Science
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W2805864098
