Year: 2019
Type: article
Abstract: Klasik metinler ve halk anlatıları toplumun değer yargılarının, inanışlarının sevinç ve korkularının dışa vurumu olduğu gibi bireyin kendini tanıması, varoluşunun bilincine varması bağlamında önemli unsurları ve sembolik anlatımları bünyesinde barındırır.Edebî metinlerde kullanılan birçok hayali unsur, bize fantastik gelirken Jung'un psikolojik yaklaşımında bu unsurlar, birer arketip olarak karşımıza çıkar.Masal, destan, mitoloji gibi anlatımlarda sıkça karşımıza çıkan arketipsel sembolizm, klasik şiirin destanları/romanları olan mesnevilerde kullanılan sembolik anlatımlarla benzerlik gösterir.Özellikle destansı bir nitelik taşıyan Ahmedî'nin İskender-nâme adlı eserinin, kökeni ritüel ve mitoslara dayanan "ayrılma-erginlenme-dönüş" arketiplerine uygun olarak bireyselleşme mücadelesi, "yüce birey, anima-animus ve gölge" arketiplerinin tüm özelliklerini yansıttığını görmekteyiz.Eserde görülen tüm bu kavramlar, aynı zamanda tasavvufî anlamları da içinde barındırır.Tasavvufta insan-ı kâmil olma yolunda salikin aşması gereken süreçlerle Jung psikolojisinin asıl gayesini oluşturan bireyleşim aşamaları birebir benzerlik gösterir.Bu benzerliği İskender-nâmede açık bir şekilde görmek mümkündür.İskender'in gördüğü rüyanın ilahî bir sembol olduğunu anlamasıyla başlayan yolculuğu ve bu yolculukta yaşadığı tüm maceralar onun kemalata/ insan-ı kâmil mertebesine ulaşmadaki aşamaları içermektedir.İskender'in yaptığı mücadelelerin, ejderha, şeytan ve devlerle giriştiği savaşın ve Hızır ile ab-ı hayatı bulmak için çıktığı zorlu yolculuğun kahramanın bireyleşim/kemalat sürecindeki etkileri şâir, bir takım semboller üzerinden anlatmıştır.
Author: Kenan BOZKURT-
Language: Turkish
Subfield: Social Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W2977486451