Year: 2020
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Amaç: Son yıllarda, çocuk ve genç erişkinler arasında uyuşturucu madde kullanımı artmıştır. Çocuğun uyuşturucu madde kullanımı ile ilgili risk faktörlerinin ve söz konusu davranışı engelleme potansiyeline sahip koruyucu faktörlerin belirlenmesi amacını taşıyan bu çalışmada nedensel araştırma modeli kullanılmıştır. İstanbul'da bir devlet lisesine giden öğrenciler (n=106) ve İstanbul'da çeşitli vakıf üniversitelerinde eğitimlerine devam öğrenciler (n=206); İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüklerinde adli kontrol altında olan çocuk ve gençler (n=121) ile İstanbul Adliyesi Çocuk ve Çocuk Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanan suça sürüklenen çocuklar (n=134) olasılıksız örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme tekniği kullanılarak çalışmaya dâhil edilmiştir. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmada, çocukların sahip olduğu değerler, inançlar, tutumlar ve beklentiler bağlamında kişilik, algılanan çevre ve davranış sistemlerini ölçen toplamda 332 sorudan oluşan Ergen Sağlığı ve Gelişimi Envanteri kullanılmıştır. Uyuşturucu madde kullanan ve kullanmayan çocuklar arasındaki farklılıkların tespiti için t-test ve ki-kare yöntemlerinden yararlanılmış; uyuşturucu madde kullanma nedenlerinin yordanmasında ise lojistik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Suç öyküsüne sahip olmayan lise ve üniversite öğrencilerinde uyuşturucu madde kullanımı ailede uyuşturucu madde kullanan birey olması, riskli davranışlara sahip arkadaşların bulunması, sigara kullanımı, çevrenin fiziksel özellikleri tarafından yordanmaktayken; suç öyküsü olan çocuklarda ise riskli davranışlara sahip arkadaşların bulunması, ailede suç öyküsü olan bireyin varlığı, alkol kullanma ve kendine zarar verme davranışı tarafından yordanmaktadır. Tüm grupta ise elde edilen sonuçlara göre cinsiyet, okulu terk etme, uyuşturucu madde kullanan veya suça sürüklenen arkadaşların bulunması; arkadaşların uygun davranış modelleri; problem davranışta olumsuz arkadaş modelleri ve sigara kullanmanın uyuşturucu madde kullanımı üzerinde yordayıcı gücü olduğu bulunmuştur. Sonuç: Çocuk ve gençlerin yaşadıkları çevrelerde tahkim ettikleri arkadaş gruplarına ulaşılmalı ve grup dinamiklerine yönelik önleyici çalışmalar yapılmalıdır. Özellikle riskli davranış gösteren arkadaş gruplarının toplumsal norm ve değerleri içselleştirebilmesi adına gençlik merkezleri veya yerel boyutta gençlik evleri kurularak boş zamanlarını değerlendirmeleri sağlanmalıdır.
Author: Ayhan ERBAY
Institutions: Ministry of Justice, Istanbul University
Language: English
Topic: Youth, Drugs, and Violence
Field: Medicine
Domain: Health Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W3011908326