Year: 2016
Type: report
Abstract: De zorg voor het archeologisch erfgoed in Vlaanderen, in en ex situ, gebeurt grotendeels via een preventief traject.Dat betekent dat in situaties waar de wetgeving dat voorziet 1 , voorafgaand aan een verstoring wordt nagegaan of er behoudenswaardige archeologische erfgoedwaarden aanwezig zijn en hoe daarmee moet omgegaan worden.Er zijn drie mogelijkheden: ofwel zijn er geen maatregelen nodig, ofwel kan een behoud in situ gerealiseerd worden, ofwel moet er een opgraving plaatsvinden.De basis om een keuze te maken tussen deze opties vormt het zogenaamde 'vooronderzoek', waarbij de mogelijke aanwezigheid van een archeologische site en de kwaliteit van het bodemarchief ter plaatse geëvalueerd worden.Tijdens het vooronderzoek worden archeologische sites en archeologische vondsten doelbewust opgespoord en gewaardeerd zonder de erfgoedwaarden in situ wezenlijk aan te tasten.De grond voor deze aanpak is tegelijk ethisch en pragmatisch.Het heeft geen zin om een uniek en waardevol site al verkennend te vernielen om dan te besluiten dat het eigenlijk behoudenswaardig was.Bovendien is het vanuit economisch en maatschappelijk standpunt aangewezen om geen overbodige inspanning te doen bij de verkenning van een potentiële site wanneer deze uiteindelijk geen waardevol bodemarchief blijkt te bevatten.De sleutel tot een goed vooronderzoek is tweeërlei: enerzijds dient het alle bestaande documentatie te verzamelen, anderzijds dient het -indien de eerste stap onvoldoende uitsluitsel biedt -door middel van een beperkt onderzoek van het bodemarchief een evaluatie te bieden van het door verstoring bedreigde terrein.Vooronderzoek kan zowel mét als zonder ingreep in de bodem worden uitgevoerd.Naast bureauonderzoek, veldkartering en geofysisch onderzoek, kunnen ook boringen en proefsleuven of proefputten deel uitmaken van het vooronderzoek 2 .Een verkenning met proefsleuven is daarbij de meest betrouwbare methode voor het bepalen van zowel de aan-of afwezigheid als de omvang en de kwaliteit van archeologische sporen.Proefsleuvenonderzoek is vaak de eerste, en soms ook de laatste, fysieke benadering van een site.Het is naast alle economische overwegingen daarom ook om ethische redenen essentieel deze fase in het vooronderzoek optimaal uit te voeren zodat met een minimale verstoring de noodzakelijke informatie wordt verkregen om het terrein te begrijpen, om zo een gefundeerde beslissing tot het al dan niet opgraven of behouden van het archeologisch erfgoed op het terrein te kunnen nemen.Het belang van vooronderzoek door middel van proefsleuven en kijkvensters (voor definities en begrippen zie hoofdstuk 3) situeert zich zowel op het vlak van de verkenning als de waardebepaling van een eventuele site.Het proefsleuvenonderzoek moet, naast het vaststellen van de aan-of afwezigheid van archeologische sporen, toelaten om een assessment 3 op te stellen van de densiteit, de ruimtelijke spreiding, de kwaliteit en de stratigrafische opbouw van het bodemarchief.Hierbij staat densiteit voor de totale oppervlakte van de sporen t.o.v.de totale oppervlakte van het onderzochte terrein.Daarnaast spelen natuurlijk ook de ruimtelijke spreiding, en bijvoorbeeld de clustering van sporen, een belangrijke rol.Onder kwaliteit wordt de bewaringstoestand van anorganische en organische vondsten en stalen begrepen, de leesbaarheid van de sporen en de informatiewaarde van de vondsten en sporen, naast de mogelijkheid om hun ouderdom te 1 Het onroerenderfgoeddectreet van 12 juli
DOI: 10.55465/xzpn1006
Institution: Flanders Heritage Agency
Language: Dutch
Subfield: Archeology
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4300107611